آی‌پی در واقع یک شناسه عددی منحصربه‌فرد است که به هر دستگاه متصل به اینترنت یا شبکه محلی اختصاص داده می‌شود و نقش اصلی آن شناسایی و برقراری ارتباط میان دستگاه‌هاست. دانستن مفهوم آدرس IP به شما کمک می‌کند درک بهتری از نحوه اتصال دستگاه‌ها به اینترنت، امنیت شبکه و مدیریت بهتر ارتباطات آنلاین خود داشته باشید. اگر تاکنون هنگام تنظیم مودم، اتصال به شبکه یا بررسی اینترنت با عباراتی مثل IPv4، IPv6 یا آی‌پی ثابت مواجه شده‌اید و نمی‌دانید دقیقاً چه معنایی دارند. 

تا حالا شده موقع تنظیم مودم، اتصال به یک سرور، بازی آنلاین یا عیب‌یابی اینترنت با عبارت IP Address یا همان آدرس IP روبه‌رو شوید و از خودتان بپرسید IP چیست؟ آدرس IP دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد و چرا تقریباً تمام دستگاه‌های متصل به شبکه به آن نیاز دارند؟

در ساده‌ترین تعریف، IP بخشی از سازوکار آدرس‌دهی در شبکه‌های کامپیوتری است که به دستگاه‌ها و سرویس‌ها کمک می‌کند در شبکه یکدیگر را پیدا کنند و داده‌ها به مقصد درست برسند. اما دنیای IP فقط به یک عدد مانند 192.168.1.1 محدود نمی‌شود و مفاهیمی مانند IPv4، IPv6، IP عمومی، IP خصوصی، IP ثابت، IP پویا، NAT، CGNAT، DHCP، DNS و Loopback را نیز شامل می‌شود.

در این راهنمای کامل از مجله درنا پی‌سی، قرار است همه چیز درباره IP را به زبان ساده بررسی کنیم؛ از تعریف آدرس IP گرفته تا تفاوت IPv4 و IPv6، نحوه پیدا کردن IP، تفاوت IP عمومی و خصوصی، نقش VPN و NAT و مهم‌ترین اشتباهات رایج درباره IP.

آی پی چیست؟ همه چیز درباره IP و راز نهان اینترنت (نسخه صوتی تصویری)

IP چیست؟

IP مخفف Internet Protocol یا «پروتکل اینترنت» است. در شبکه‌های مبتنی بر IP، آدرس IP برای آدرس‌دهی رابط‌های شبکه و کمک به انتقال و مسیریابی بسته‌های داده استفاده می‌شود.

به زبان ساده می‌توان گفت:

آدرس IP را می‌توان مانند یک نشانی شبکه‌ای در نظر گرفت که به شبکه کمک می‌کند بداند داده‌ها از کجا می‌آیند و باید به کجا بروند.

برای مثال، زمانی که یک وب‌سایت را باز می‌کنید، مرورگر شما باید بتواند با سرور مربوط به آن وب‌سایت ارتباط برقرار کند. در این فرایند، نام دامنه با استفاده از DNS به اطلاعات لازم برای پیدا کردن مقصد، از جمله آدرس IP، مرتبط می‌شود و سپس ارتباط شبکه برقرار می‌شود.

همان‌طور‌که در مقدمه هم اشاره کردیم، آدرس IP مخفف واژه Internet Protocol آدرس منحصر‌به‌فردی است که یک دستگاه را در اینترنت یا شبکه محلی شناسایی می‌کند و مجموعه قوانین حاکم بر قالب داده‌های ارسال‌شده از طریق اینترنت یا شبکه محلی است. به‌بیان بهتر، آدرس‌های IP شناسه‌‌هایی هستند که اجازه ارسال اطلاعات بین دستگاه‌های موجود در شبکه را صادر می‌کنند؛ زیرا آن‌ها حاوی اطلاعات مکان جغرافیایی دستگاه هستند؛ از‌این‌رو، دستگاه‌ها را برای برقراری ارتباط در دسترس یکدیگر قرار می‌دهند.

به نقل از ویکیپدیا:

شیوه‌نامهٔ قرارداد اینترنت^[۱] یا پروتکل اینترنت (به انگلیسی: Internet Protocol) و به اختصار آی‌پی (به انگلیسی: IP) قراردادی است که برای مبادله اطلاعات در شبکه‌های اینترنتی وجود دارد. این قرارداد بنیادی‌ترین قرارداد شکل‌دهنده اینترنت است ^{[نیازمند منبع]} و وظیفه مسیردهی بسته‌های اطلاعاتی را در گذر از مرزهای شبکه‌ها به عهده دارد. پروتکل اینترنت یک پروتکل لایه‌ای است که در نرم‌افزار داخلی استفاده می‌شود و در لایه ارتباط (Link) قرار می‌گیرد. آی‌پی در شرایط پروتکل لایه‌ای پایین می‌تواند خدمات جهانی دسترسی را بین کامپیوترها ارائه کند.

آدرس IP چه کاربردی دارد؟

IP یکی از پایه‌های اصلی ارتباطات شبکه است و در بسیاری از فعالیت‌های روزمره ما حضور دارد. از باز کردن یک سایت گرفته تا بازی آنلاین یا اتصال چاپگر به کامپیوتر، شبکه برای ارتباط میان دستگاه‌ها و سرویس‌ها به آدرس‌دهی نیاز دارد.آدرس آی‌پی مانند کدپستی هر سیستم، در شبکه‌های کامپیوتری نقشی اساسی در برقراری ارتباط بین دستگاه‌ها دارد. هر زمان که وارد سایتی می‌شوید، ایمیل ارسال می‌کنید یا فایلی دانلود می‌کنید، دستگاه شما از طریق IP با سرور مقصد ارتباط برقرار می‌کند. بدون IP عملاً هیچ دستگاهی نمی‌تواند به اینترنت وصل شود یا داده‌ای ارسال و دریافت کند.

• وب‌گردی و استفاده از وب‌سایت‌ها
• بازی‌های آنلاین
• تماس صوتی و تصویری
• ارسال و دریافت فایل
• اتصال به سرورها
• دوربین‌های مداربسته تحت شبکه
• چاپگرهای شبکه
• شبکه‌های اداری و سازمانی
• سرویس‌های ابری و دیتاسنترها
• تجهیزات هوشمند و اینترنت اشیا

آدرس آی پی چطور نشان داده می‌شوند؟

آدرس IP رشته‌ای از اعداد است که با نقطه از‌ یکدیگر جدا شده‌اند. آدرس‌های IP به‌صورت مجموعه‌ای از چهار بخش عدد بیان می‌شوند. به‌عنوان مثال، این یک آدرس آی‌پی است: ۱۹۲.۱۵۸.۱.۳۸. هر عدد در این مجموعه می‌تواند از ۰ تا ۲۵۵ باشد؛ بنابراین، بازه آدرس‌دهی IP کامل از ۰.۰.۰.۰ تا ۲۵۵.۲۵۵.۲۵۵.۲۵۵ است. آدرس‌های IP را Internet Assigned Numbers Authority (به‌اختصار IANA) تعیین می‌کند که بخشی از شرکت اینترنتی است و برای نام‌ها و اعداد اختصاص داده شده است. شما می‌توانید با مراجعه به صفحه آدرس آی پی من، جزئیات مربوط به آی پی خود را مشاهده کنید.

آدرس IP از چه بخش‌هایی تشکیل شده است؟

آدرس IP همان‌طور که از نامش پیداست، مثل یک نشانی دقیق برای هر دستگاه در شبکه است و از دو بخش اصلی تشکیل می‌شود: بخش شبکه (Network ID) و بخش میزبان (Host ID). بخش شبکه نشان می‌دهد دستگاه شما در کدام شبکه قرار دارد، درست مثل نام شهر در یک آدرس پستی. در مقابل، بخش میزبان مشخص می‌کند این آدرس دقیقاً مربوط به کدام دستگاه یا سیستم در آن شبکه است، مثل شماره پلاک خانه در همان آدرس. برای اینکه بهتر درک کنید، به مثال زیر توجه کنید: در آدرس 192.168.1.15، سه عدد اول یعنی 192.168.1 بخش شبکه را نشان می‌دهند، و عدد آخر یعنی 15 معرف دستگاه خاصی در آن شبکه است. به این ترتیب، هر دستگاه آدرس منحصربه‌فرد خود را دارد تا ارتباطات در شبکه بدون خطا انجام شود.

نحوه کارکرد آی پی چیست؟

پروتکل اینترنت (IP) مانند یک زبان مشترک میان دستگاه‌ها عمل می‌کند که به کمک مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های ازپیش‌تعریف‌شده، امکان انتقال و تبادل اطلاعات را فراهم می‌سازد. همه دستگاه‌های متصل به شبکه با پیروی از این پروتکل، داده‌ها را به‌صورت منظم و قابل‌فهم برای یکدیگر ارسال و دریافت می‌کنند. به‌عبارت دیگر، تمام کامپیوترها و دستگاه‌ها در سراسر جهان با صحبت‌کردن به «زبان IP» می‌توانند با هم ارتباط برقرار کنند.

چگونه آدرس IP خود را پیدا کنیم؟

برای پیدا کردن آدرس IP دو حالت وجود دارد: آدرس داخلی (Private IP) که در شبکه محلی دستگاه شما استفاده می‌شود، و آدرس خارجی (Public IP) که توسط ارائه‌دهنده اینترنت (ISP) به شما اختصاص داده می‌شود.
در ویندوز برای مشاهده IP کافی است کلیدهای Windows + R را بزنید، عبارت cmd را تایپ کرده و در پنجره باز شده دستور ipconfig را وارد کنید. آدرس IPv4 مقابل گزینه‌ی “Wireless LAN adapter” یا “Ethernet adapter” نمایش داده می‌شود.
در سیستم‌عامل macOS مسیر زیر را دنبال کنید: System Preferences > Network، سپس شبکه متصل را انتخاب کرده و IP در بخش “Status” نمایش داده می‌شود.
در گوشی‌های اندروید به مسیر Settings > About phone > Status بروید و گزینه IP address را مشاهده کنید. در آیفون نیز از مسیر Settings > Wi-Fi و انتخاب شبکه متصل، آدرس آی‌پی در قسمت “IP Address” نوشته شده است.
برای مشاهده IP عمومی نیز کافی است در مرورگر عبارت “What is my IP” را جستجو کنید تا سایت‌های مختلف، آی‌پی عمومی شما را نمایش دهند.

انواع آدرس IP

هر فرد یا کسب‌وکاری که از خدمات اینترنتی استفاده می‌کند، با چند نوع آدرس IP سروکار دارد. این آدرس‌ها شامل آی‌پی خصوصی (Private IP)، آی‌پی عمومی (Public IP)، آی‌پی ثابت (Static IP) و آی‌پی متغیر (Dynamic IP) هستند. عمومی یا خصوصی بودن آدرس آی‌پی نشان‌دهنده مکان شبکه‌ای آن است. اگرچه در بخش یافتن آدرس آی‌پی اشاره‌ای به این موارد داشتیم، اما در ادامه به‌صورت دقیق‌تر آن‌ها را بررسی می‌کنیم.

IPv4 چیست؟

IPv4 یا Internet Protocol version 4 یکی از اصلی‌ترین نسخه‌های پروتکل اینترنت است. آدرس‌های IPv4 از ۳۲ بیت تشکیل می‌شوند و معمولاً به شکل چهار عدد جداشده با نقطه نمایش داده می‌شوند.

برای مثال:

192.168.1.10

هر بخش از یک آدرس IPv4 که اصطلاحاً Octet نامیده می‌شود، می‌تواند عددی بین ۰ تا ۲۵۵ باشد.

یکی از محدودیت‌های مهم IPv4، محدود بودن فضای آدرس‌دهی آن است. همین موضوع یکی از دلایل اصلی توسعه IPv6 بود.

IPv6 چیست؟

IPv6 یا Internet Protocol version 6 نسل جدیدتر پروتکل اینترنت است که برای فراهم کردن فضای آدرس‌دهی بسیار بزرگ‌تر طراحی شده است.

در حالی که IPv4 از آدرس‌های ۳۲ بیتی استفاده می‌کند، IPv6 دارای آدرس‌های ۱۲۸ بیتی است.

یک نمونه آدرس IPv6:

2001:db8:85a3::8a2e:370:7334

در IPv6 برای نمایش آدرس‌ها از اعداد هگزادسیمال و علامت : استفاده می‌شود. IPv6 علاوه بر فضای آدرس‌دهی بسیار بزرگ‌تر، تغییرات معماری و قابلیت‌های دیگری نیز نسبت به IPv4 دارد.

تفاوت IPv4 و IPv6 چیست؟

IP عمومی چیست؟

IP عمومی (Public IP) آدرسی است که برای ارتباط در اینترنت عمومی استفاده می‌شود. در یک شبکه خانگی معمولی، ممکن است مودم یا روتر شما از یک IP عمومی برای برقراری ارتباط با اینترنت استفاده کند، در حالی که دستگاه‌های داخل خانه دارای IPهای خصوصی باشند.

برای مثال، کامپیوتر شما ممکن است در شبکه داخلی چنین آدرسی داشته باشد:

192.168.1.20

اما ارتباط شبکه شما با اینترنت از طریق یک IP عمومی برقرار شود. بنابراین IPای که یک وب‌سایت از اتصال شما مشاهده می‌کند، لزوماً همان IPای نیست که در تنظیمات شبکه کامپیوتر خود می‌بینید.

IP خصوصی چیست؟

IP خصوصی (Private IP) برای استفاده داخل شبکه‌های خصوصی مانند خانه، شرکت، مدرسه یا سازمان طراحی شده است.

محدوده‌های اصلی IPv4 که برای آدرس‌دهی خصوصی اختصاص داده شده‌اند عبارت‌اند از:

• 10.0.0.0/8
• 172.16.0.0/12
• 192.168.0.0/16

برای مثال ممکن است دستگاه‌های یک شبکه خانگی چنین IPهایی داشته باشند:

192.168.1.2 192.168.1.3 192.168.1.4

تفاوت IP عمومی و IP خصوصی

تفاوت اصلی این دو مفهوم در محل استفاده آن‌هاست. IP خصوصی برای ارتباط درون شبکه استفاده می‌شود، در حالی که IP عمومی برای ارتباط در اینترنت عمومی کاربرد دارد.

کامپیوتر 192.168.1.10 ↓ روتر / مودم ↓ IP عمومی ↓ اینترنت ↓ سرور وب‌سایت

NAT چیست و چه ارتباطی با IP دارد؟

NAT مخفف Network Address Translation است. این فناوری برای ترجمه میان آدرس‌های شبکه داخلی و آدرس‌هایی که در سمت بیرونی شبکه استفاده می‌شوند به کار می‌رود.

یکی از کاربردهای مهم NAT این است که چندین دستگاه در یک شبکه خصوصی بتوانند از طریق یک یا تعداد محدودی آدرس عمومی با اینترنت ارتباط برقرار کنند.

PC → 192.168.1.10 Laptop → 192.168.1.11 Phone → 192.168.1.12 ↓ Router ↓ Internet

CGNAT چیست؟

CGNAT یا Carrier-Grade NAT روشی است که سرویس‌دهندگان اینترنت می‌توانند با استفاده از آن چندین مشترک را پشت فضای محدودتری از آدرس‌های IPv4 عمومی قرار دهند.

محدوده 100.64.0.0/10 برای استفاده اشتراکی در معماری‌های مربوط به اپراتورها و سرویس‌دهندگان تعریف شده است.

CGNAT زمانی اهمیت ویژه پیدا می‌کند که کاربر بخواهد از اینترنت به یک سرویس داخلی خود دسترسی مستقیم داشته باشد. در چنین شرایطی ممکن است لازم باشد از ارائه‌دهنده اینترنت درباره نوع اتصال یا امکان دریافت IP عمومی سؤال کنید.

رِنج IP چیست؟

رنج IP (IP Range) به مجموعه‌ای از آدرس‌های پشت‌سر‌هم گفته می‌شود که در یک بازه مشخص قرار دارند. این مفهوم معمولاً برای تقسیم‌بندی شبکه‌ها، تعریف محدوده‌های دسترسی یا پیکربندی آدرس‌های آی‌پی خصوصی و عمومی استفاده می‌شود.

IP ثابت چیست؟

IP ثابت (Static IP) آدرسی است که به‌صورت ثابت یا پایدار به یک اتصال یا سرویس اختصاص داده می‌شود و در حالت عادی تغییر نمی‌کند.

IP ثابت می‌تواند در سناریوهایی مانند موارد زیر کاربرد داشته باشد:

• برخی سرویس‌های سروری
• دسترسی از راه دور
• برخی سیستم‌های نظارتی
• شبکه‌های سازمانی
• فایروال و سرویس‌های حساس به IP

IP پویا چیست؟

IP پویا (Dynamic IP) می‌تواند در طول زمان تغییر کند. در بسیاری از شبکه‌های محلی، دستگاه‌ها به‌صورت خودکار با استفاده از DHCP آدرس IP دریافت می‌کنند.

به همین دلیل ممکن است یک کامپیوتر امروز آدرس 192.168.1.5 داشته باشد و پس از مدتی آدرس دیگری دریافت کند.

آیا هر دستگاه فقط یک IP دارد؟

خیر. یک دستگاه می‌تواند با توجه به رابط‌های شبکه و شرایط اتصال، چندین آدرس IP داشته باشد.

برای مثال، لپ‌تاپی که هم‌زمان از Wi-Fi و Ethernet استفاده می‌کند، ممکن است برای هر رابط شبکه آدرس متفاوتی داشته باشد. در IPv6 نیز یک رابط شبکه می‌تواند چندین آدرس داشته باشد.

چگونه IP خود را پیدا کنیم؟

پیدا کردن IP داخلی در ویندوز

1. کلیدهای Win + R را فشار دهید.
2. عبارت cmd را وارد کنید.
3. دستور زیر را اجرا کنید:

ipconfig

در خروجی دستور، بخش IPv4 Address معمولاً آدرس IP داخلی سیستم را نشان می‌دهد.

پیدا کردن IP عمومی

برای مشاهده IP عمومی می‌توانید عبارت What is my IP را در موتور جست‌وجو جست‌وجو کنید.

توجه کنید که در صورت فعال بودن VPN یا Proxy، ممکن است سرویس مقصد IP سرور واسط را مشاهده کند.

آیا IP موقعیت مکانی دقیق شما را نشان می‌دهد؟

خیر. آدرس IP می‌تواند برای تخمین موقعیت جغرافیایی اتصال استفاده شود، اما نباید آن را معادل آدرس دقیق خانه یا موقعیت لحظه‌ای یک فرد دانست.

دقت جغرافیایی اطلاعات IP به عواملی مانند نوع اتصال، اپراتور، پایگاه داده مورد استفاده و نحوه تخصیص آدرس‌ها بستگی دارد و ممکن است از یک محدوده بسیار کلی تا اطلاعات دقیق‌تر متغیر باشد.

آیا IP نشان می‌دهد چه کسی از اینترنت استفاده کرده است؟

IP به‌تنهایی هویت دقیق یک فرد را مشخص نمی‌کند. چندین کاربر می‌توانند از یک IP عمومی مشترک استفاده کنند؛ برای مثال اعضای یک خانه، کارکنان یک شرکت یا کاربران شبکه‌هایی که از CGNAT استفاده می‌کنند.

کلاس‌های آدرس آی‌پی

آدرس‌های IPv4 به پنج کلاس اصلی تقسیم می‌شوند که سه کلاس آن‌ها بیشتر رایج‌اند:

• کلاس A: برای شبکه‌های بسیار بزرگ با تعداد زیادی دستگاه استفاده می‌شود.
• کلاس B: مناسب شبکه‌های متوسط مانند شرکت‌ها و سازمان‌ها است.
• کلاس C: برای شبکه‌های کوچک خانگی و اداری به‌کار می‌رود.

دو کلاس دیگر، یعنی کلاس D و E به ترتیب برای «چندپخشی» (Multicasting) یعنی زمانی که داده‌ها باید هم‌زمان برای چند دستگاه ارسال شوند و دیگری برای مقاصد تحقیقاتی و آزمایشی رزرو شده است و در شبکه‌های عمومی کاربردی ندارد.

آیا با داشتن IP می‌توان یک سیستم را هک کرد؟

صرف داشتن یک IP به معنی هک شدن سیستم نیست. IP فقط یکی از اجزای ارتباط شبکه است.

خطر امنیتی زمانی بیشتر می‌شود که سیستم یا سرویس‌های قابل دسترسی از اینترنت دارای ضعف امنیتی، پیکربندی نادرست یا سرویس‌های غیرضروری باز باشند.

• سیستم‌عامل و نرم‌افزارها را به‌روز نگه دارید.
• از فایروال استفاده کنید.
• پورت‌ها و سرویس‌های غیرضروری را ببندید.
• برای سرویس‌های حساس رمز عبور قوی استفاده کنید.
• مودم و روتر را به‌روز نگه دارید.
• برای حساب‌های مهم احراز هویت چندمرحله‌ای فعال کنید.

فرق IP با MAC Address چیست؟

IP Address و MAC Address دو مفهوم متفاوت در شبکه هستند.

IP Address برای آدرس‌دهی و ارتباط در سطح شبکه و مسیریابی بسته‌ها استفاده می‌شود، در حالی که MAC Address شناسه‌ای مرتبط با رابط شبکه در لایه پیوند داده است.

IP Address: 192.168.1.20 MAC Address: 00:1A:2B:3C:4D:5E

127.0.0.1 چیست؟

127.0.0.1 یکی از آدرس‌های معروف در IPv4 و مربوط به محدوده Loopback است.

به زبان ساده، وقتی از 127.0.0.1 استفاده می‌کنید، ارتباط به خود سیستم برمی‌گردد. این آدرس را در برنامه‌نویسی، توسعه وب و اجرای سرورهای محلی بسیار زیاد می‌بینید.

192.168.1.1 چیست؟

192.168.1.1 یکی از آدرس‌هایی است که در شبکه‌های خانگی زیاد مشاهده می‌شود و بعضی مودم‌ها و روترها از آن برای رابط مدیریتی استفاده می‌کنند.

با این حال، 192.168.1.1 آدرس مخصوص تمام مودم‌ها نیست. بسته به سازنده، تنظیمات شبکه و مدل دستگاه، آدرس‌های دیگری مانند 192.168.0.1 نیز ممکن است استفاده شوند.

چرا IP من تغییر می‌کند؟

اگر از IP پویا استفاده کنید، تغییر IP معمولاً طبیعی است. عواملی مانند تمدید Lease، قطع و وصل شدن اتصال، راه‌اندازی مجدد تجهیزات، تغییرات سمت سرویس‌دهنده، تغییر شبکه یا استفاده از VPN و Proxy می‌توانند باعث تغییر IP مشاهده‌شده شوند.

VPN چگونه IP را تغییر می‌دهد؟

وقتی به یک VPN متصل می‌شوید، بخشی یا تمام ترافیک شما از مسیر سرور VPN عبور می‌کند. در نتیجه، سرویس مقصد ممکن است IP خروجی سرور VPN را مشاهده کند.

شما ↓ VPN Server ↓ وب‌سایت

بنابراین اگر قبل و بعد از اتصال VPN، IP خود را بررسی کنید، ممکن است مقدار متفاوتی مشاهده کنید.

Proxy چه تفاوتی با VPN دارد؟

VPN و Proxy هر دو می‌توانند باعث شوند سرویس مقصد به‌جای IP مستقیم کاربر، IP یک سرور واسط را مشاهده کند؛ اما نحوه عملکرد آن‌ها یکسان نیست.

VPN معمولاً در سطح شبکه یک مسیر تونلی برای عبور ترافیک ایجاد می‌کند، در حالی که Proxy می‌تواند در سطح یک برنامه یا نوع مشخصی از ترافیک عمل کند.

DNS چه ارتباطی با IP دارد؟

DNS یا Domain Name System یکی از مهم‌ترین اجزای اینترنت است که نام‌های دامنه را به اطلاعات لازم برای پیدا کردن سرویس‌های مربوط به آن‌ها مرتبط می‌کند.

dornapc.com ↓ DNS ↓ IP Address ↓ Web Server

به همین دلیل، دامنه و IP یکسان نیستند. دامنه یک نام قابل خواندن برای انسان است، در حالی که IP بخشی از آدرس‌دهی شبکه است.

آیا یک سایت فقط یک IP دارد؟

خیر. یک وب‌سایت می‌تواند از چندین IP استفاده کند و همچنین چندین دامنه می‌توانند در معماری‌های مختلف روی یک IP میزبانی شوند.

سرویس‌های CDN و شبکه‌های توزیع‌شده نیز می‌توانند باعث شوند کاربران مختلف بسته به موقعیت یا معماری سرویس، به زیرساخت‌های متفاوتی متصل شوند.

IP سرور با IP کامپیوتر چه تفاوتی دارد؟

یک سرور وب، کامپیوتر شخصی، گوشی، مودم یا هر تجهیزات شبکه دیگر می‌تواند در شبکه مربوط به خود آدرس‌های متفاوتی داشته باشد.

برای مثال، سرور یک وب‌سایت ممکن است یک یا چند آدرس IP داشته باشد، در حالی که کامپیوتر کاربر در شبکه خانگی خود یک IP خصوصی داشته و روتر وظیفه اتصال آن به اینترنت را بر عهده داشته باشد.

چرا IPv6 به وجود آمد؟

یکی از مهم‌ترین دلایل توسعه IPv6، نیاز اینترنت به فضای آدرس‌دهی بسیار بزرگ‌تر بود. IPv4 از ۳۲ بیت و IPv6 از ۱۲۸ بیت استفاده می‌کند و همین موضوع باعث می‌شود IPv6 فضای بسیار وسیع‌تری برای آدرس‌دهی فراهم کند.

البته IPv6 تنها تغییر اندازه آدرس نیست و طراحی آن تغییرات دیگری نیز نسبت به IPv4 دارد.

آیا IPv4 منسوخ شده است؟

خیر. IPv4 همچنان در بسیاری از شبکه‌ها و سرویس‌های اینترنتی استفاده می‌شود و در کنار IPv6 حضور دارد. مهاجرت از IPv4 به IPv6 یک فرایند تدریجی بوده و بسیاری از زیرساخت‌ها برای پشتیبانی از هر دو فناوری طراحی شده‌اند.

مهم‌ترین انواع IP که باید بشناسید

• IPv4: نسخه چهارم پروتکل اینترنت با آدرس‌های ۳۲ بیتی.
• IPv6: نسخه جدیدتر پروتکل اینترنت با آدرس‌های ۱۲۸ بیتی.
• Public IP: آدرس مورد استفاده در ارتباطات اینترنت عمومی.
• Private IP: آدرس مورد استفاده در شبکه‌های خصوصی.
• Static IP: آدرس ثابت یا پایدار.
• Dynamic IP: آدرسی که می‌تواند به‌صورت پویا تغییر کند.
• Loopback: محدوده‌ای برای ارتباط با خود سیستم مانند 127.0.0.1.

۵ اشتباه رایج درباره IP

۱. IP همان آدرس دقیق خانه است

خیر. IP می‌تواند برای تخمین موقعیت جغرافیایی اتصال استفاده شود اما الزاماً آدرس دقیق فیزیکی کاربر را مشخص نمی‌کند.

۲. هر دستگاه همیشه یک IP ثابت دارد

خیر. دستگاه‌ها می‌توانند IP پویا داشته باشند یا بسته به رابط‌های شبکه چندین آدرس داشته باشند.

۳. IP خصوصی در اینترنت عمومی قابل مسیریابی است

محدوده‌های مشخصی از IPv4 برای استفاده در شبکه‌های خصوصی اختصاص داده شده‌اند و برای مسیریابی مستقیم در اینترنت عمومی طراحی نشده‌اند.

۴. تغییر IP یعنی کاملاً ناشناس شده‌اید

خیر. IP تنها یکی از اطلاعات فنی یک اتصال است و تغییر آن به معنی ناشناس شدن کامل کاربر نیست.

۵. IPv6 فقط نسخه بزرگ‌تر IPv4 است

خیر. IPv6 علاوه بر فضای آدرس‌دهی بسیار گسترده‌تر، تغییرات معماری و قابلیت‌های دیگری نیز دارد.

IP برای کاربران عادی چه اهمیتی دارد؟

ممکن است تصور کنید IP فقط برای مهندسان شبکه مهم است، اما در عمل کاربران عادی نیز مرتب با آن سروکار دارند.

• تنظیم مودم و روتر
• عیب‌یابی اینترنت
• اتصال پرینتر به شبکه
• راه‌اندازی دوربین تحت شبکه
• اتصال کنسول بازی و تجهیزات هوشمند
• مدیریت سرور یا سیستم از راه دور
• استفاده از VPN و Proxy

چگونه IP خود را پیدا کنیم؟

برای پیدا کردن IP داخلی کامپیوتر در ویندوز، می‌توانید در محیط Command Prompt دستور زیر را اجرا کنید:

ipconfig

برای پیدا کردن IP عمومی نیز می‌توانید عبارت What is my IP را جست‌وجو کنید.

در صورت فعال بودن VPN، Proxy یا بعضی شبکه‌های سازمانی، IP مشاهده‌شده توسط سرویس‌های اینترنتی ممکن است با IP مستقیم اتصال شما متفاوت باشد.

نحوه تغییر آی‌پی

تغییر آی‌پی ممکن است به دلایل مختلفی مانند حفظ حریم خصوصی یا رفع محدودیت‌های جغرافیایی انجام شود. روش‌های متداول تغییر آی‌پی عبارت‌اند از:
۱. ریست مودم: در بسیاری از موارد با خاموش و روشن کردن مودم، یک IP جدید از سوی ISP اختصاص داده می‌شود.
۲. استفاده از شبکه خصوصی مجازی: با اتصال به شبکه خصوصی مجازی، آی‌پی شما به سرور مقصد تغییر می‌کند.
۳. استفاده از پروکسی: مشابه شبکه خصوصی مجازی است اما فقط برای برخی برنامه‌ها یا مرورگرها اعمال می‌شود.
۴. در موبایل: می‌توانید حالت هواپیما (Airplane Mode) را روشن و سپس خاموش کنید تا آی‌پی جدیدی دریافت کنید.

تهدیدهای امنیتی آدرس IP

ردیابی و افشای موقعیت مکانی: با داشتن آی‌پی می‌توان حدود موقعیت جغرافیایی و شهر شما را تشخیص داد که حریم خصوصی‌تان را تهدید می‌کند.
حملات DDoS: مهاجمین می‌توانند با هدف‌قراردادن آی‌پی شما حجم زیادی ترافیک به سمت شبکه یا سرور سرازیر کنند و سرویس را قطع یا کند کنند.
نفوذ از طریق پورت‌ها و سرویس‌های باز: آگاهی از آی‌پی به هکرها اجازه می‌دهد پورت‌های باز را اسکن و با سوءاستفاده از آسیب‌پذیری‌ها به دستگاه یا شبکه نفوذ کنند.
جعل هویت و سوء‌استفاده قانونی: مجرمان می‌توانند فعالیت‌های غیرقانونی را با آی‌پی شما انجام دهند یا آن را به پای شما بنویسند، که ممکن است به مشکلات حقوقی یا مسدودی توسط ISP منجر شود.

محافظت از آی پی

مخفی‌کردن آدرس IP راهی برای محافظت از اطلاعات شخصی و هویت آنلاین شماست. دو روش اصلی برای مخفی‌کردن آدرس IP وجود دارد:

استفاده از سرور پروکسی

سرور پروکسی سروری واسطه است که ترافیک شما از طریق آن هدایت می‌شود. از این طریق فقط آدرس IP سرور پروکسی از طرف شما در اینترنت نمایش داده می‌شود و اطلاعات ارسالی برایتان ابتدا به سرور پروکسی می‌روند و سپس به‌سمت شما هدایت خواهند شد.

استفاده از شبکه خصوصی مجازی

بااین‌همه، شبکهٔ خصوصی مجازی راه‌حل بهتری ارائه می‌دهد. هنگامی که کامپیوتر یا تلفن‌همراه هوشمندتان را به شبکهٔ خصوصی مجازی متصل می‌کنید، دستگاه طوری عمل می‌کند که گویی در همان شبکه محلی قرار دارد و تمام ترافیک شبکه شما از طریق اتصال امن به شبکهٔ خصوصی مجازی ارسال می‌شود.

ازآن‌جا‌که کامپیوتر شما طوری رفتار می‌کند که گویی در شبکه است، می‌توانید به‌طور ایمن به منابع شبکه محلی دسترسی داشته باشید؛ حتی زمانی که در کشور دیگری هستید، با شبکهٔ خصوصی مجازی کشوری دیگر دستگاهتان موقعیت آن کشور را نشان می‌دهد. استفاده از شبکهٔ خصوصی مجازی لایه امنیتی اضافی به داده‌هایتان می‌افزاید و امکانی فراهم می‌کند تا Wi-Fi را دور بزنید و تمام ارتباطات تان را رمزگذاری کنید.

راه‌های دیگر برای محافظت از IP

• تنظیمات حریم خصوصی را در برنامه‌های ‌پیام‌رسان بررسی و تغییر دهید.
• رمزهای عبور منحصر‌به‌فرد و پیچیده تنظیم کنید.
• به ایمیل‌های فیشینگ و محتوای مخرب هوشیار باشید.
• از آنتی‌ویروس قدرتمند استفاده کنید و آن را به‌روز نگه دارید.

جمع‌بندی؛ بالاخره IP چیست؟

اگر بخواهیم کل این مقاله را در یک جمله خلاصه کنیم:

IP بخشی از سیستم آدرس‌دهی در شبکه‌های مبتنی بر Internet Protocol است که به برقراری ارتباط و مسیریابی داده‌ها کمک می‌کند.

اما برای درک بهتر اینترنت و شبکه، باید مفاهیمی مانند IPv4، IPv6، IP عمومی، IP خصوصی، IP ثابت، IP پویا، NAT، CGNAT، DHCP، DNS و Loopback را نیز بشناسید.

اگر با کامپیوتر، اینترنت، مودم، سرور یا تجهیزات شبکه کار می‌کنید، شناخت IP یکی از اولین و مهم‌ترین مفاهیمی است که باید یاد بگیرید.

برای خرید قطعات کامپیوتر، تجهیزات شبکه و لوازم جانبی کامپیوتر نیز می‌توانید محصولات موجود در درنا پی‌سی را بررسی کنید.

آدرس IP در واقع شناسه‌ی منحصربه‌فرد هر دستگاه در اینترنت است که برقراری ارتباط، تبادل داده و دسترسی به سرویس‌های آنلاین را ممکن می‌سازد. آشنایی با انواع آی‌پی از جمله IPv4 و IPv6، تفاوت آی‌پی عمومی و خصوصی و همچنین آی‌پی ثابت و متغیر، به شما کمک می‌کند شبکه و ارتباطات خود را بهتر مدیریت کنید. از سوی دیگر، دانستن نحوه پیدا کردن، تغییر و محافظت از IP برای حفظ امنیت و حریم خصوصی در فضای آنلاین اهمیت زیادی دارد. چه کاربر خانگی باشید و چه مدیر شبکه، شناخت درست از IP اولین گام برای استفاده ایمن و بهینه از اینترنت است.

سؤالات متداول درباره IP

IP مخفف چیست؟

IP مخفف Internet Protocol به معنی «پروتکل اینترنت» است.

IP Address چیست؟

آدرس IP یک آدرس شبکه‌ای است که در ارتباط و مسیریابی داده‌ها در شبکه‌های مبتنی بر IP استفاده می‌شود.

تفاوت IPv4 و IPv6 چیست؟

IPv4 از آدرس‌های ۳۲ بیتی استفاده می‌کند، در حالی که IPv6 از آدرس‌های ۱۲۸ بیتی استفاده می‌کند و فضای آدرس‌دهی بسیار گسترده‌تری دارد.

IP عمومی چیست؟

IP عمومی آدرسی است که برای ارتباط در اینترنت عمومی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

IP خصوصی چیست؟

IP خصوصی برای ارتباط داخل شبکه‌های خصوصی مانند شبکه خانگی یا سازمانی استفاده می‌شود. محدوده‌های اصلی IPv4 خصوصی شامل 10.0.0.0/8، 172.16.0.0/12 و 192.168.0.0/16 هستند.

آیا IP همیشه ثابت است؟

خیر. بسیاری از اتصال‌ها دارای IP پویا هستند و IP می‌تواند در طول زمان تغییر کند.

127.0.0.1 چیست؟

127.0.0.1 یکی از آدرس‌های Loopback در IPv4 است و برای ارتباط با خود سیستم استفاده می‌شود.

آیا IP موقعیت مکانی دقیق را مشخص می‌کند؟

خیر. IP ممکن است برای تخمین موقعیت جغرافیایی اتصال استفاده شود، اما الزاماً آدرس دقیق محل کاربر را مشخص نمی‌کند.

آیا VPN IP را تغییر می‌دهد؟

در بسیاری از حالت‌ها، سرویس مقصد IP خروجی سرور VPN را مشاهده می‌کند و نه IP مستقیم اتصال کاربر.

DNS چه ارتباطی با IP دارد؟

DNS نام دامنه را به اطلاعات لازم برای پیدا کردن سرویس مربوط به آن مرتبط می‌کند و می‌تواند آدرس IP مقصد را در اختیار کلاینت قرار دهد.

تفاوت بین آدرس IP و مک MAC آدرس چیست؟

تفاوت اصلی بین مک آدرس و IP این است که آدرس MAC برای اطمینان از آدرس فیزیکی کامپیوتر به‌کار برده می‌شود و دستگاه‌های موجود در یک شبکه را به‌طور منحصر‌به‌فرد شناسایی می‌کند. این در حالی است که آدرس‌های IP برای شناسایی منحصر‌به‌فرد اتصال شبکه با آن دستگاه در یک شبکه استفاده می‌شوند.

آیا شبکهٔ خصوصی مجازی آدرس IP را پنهان می‌کند؟

شبکهٔ خصوصی مجازی می‌تواند هویت آنلاین شما را با پوشاندن آدرس IP شما پنهان کند. بدین‌ترتیب که داده‌های ارسال و دریافت شده را رمزگذاری و به محافظت از اطلاعات شناسایی شخصی‌تان کمک می‌کند. استفاده از شبکهٔ خصوصی مجازی می‌تواند از IP شما دربرابر هکرها و سارقان سایبری محافظت کند.