لینوکس چیست؟ معرفی انواع توزیع لینوکس + بهترین Linux برای هر سیستم

اگر از کندی ویندوز، مصرف بالای منابع سیستم یا محدودیت‌های سیستم‌عامل‌های تجاری خسته شده‌اید، احتمالاً نام Linux یا لینوکس را شنیده‌اید. لینوکس یک سیستم‌عامل قدرتمند، انعطاف‌پذیر و متن‌باز است که امروزه از کامپیوترهای شخصی و لپ‌تاپ‌ها گرفته تا سرورها، ابررایانه‌ها، تجهیزات شبکه و بسیاری از دستگاه‌های هوشمند در آن استفاده می‌شود.

اما یک سؤال مهم وجود دارد:

لینوکس دقیقاً چیست و کدام توزیع لینوکس برای کامپیوتر ما مناسب‌تر است؟

در این راهنمای کامل از درنا پی‌سی قرار است با زبان ساده با لینوکس، تفاوت توزیع‌های مختلف، مزایا و معایب آن‌ها و بهترین توزیع لینوکس برای کاربردهای مختلف آشنا شویم. همچنین بررسی می‌کنیم که آیا لینوکس می‌تواند به افزایش عمر کامپیوترهای قدیمی کمک کند و برای اجرای بهتر آن به چه سخت‌افزاری نیاز دارید.

لینوکس (Linux) که یکی از سیستم‌عامل‌های معروفی است که از سال ۱۹۹۰ در‌دسترس قرار دارد، یک سیستم‌عامل متن‌باز (Open source) است که بر پایه linux kernel توسعه یافته و به عنوان یکی از محبوب‌ترین سیستم‌عامل‌ها در دنیای سرورها و رایانه‌های شخصی شناخته می‌شود. این سیستم‌عامل به دلیل قابلیت‌های سفارشی‌سازی بالا، امنیت قوی و پشتیبانی از انواع سخت‌افزارها، به‌ویژه در محیط‌های مبتنی بر سرور و توسعه نرم‌افزار، مورد توجه قرار گرفته است. لینوکس از معماری چندوظیفه‌ای (Multi-task architecture) و چندکاربره برخوردار است و به کاربران این امکان را می‌دهد که به‌طور هم‌زمان چندین برنامه را اجرا کنند. همچنین، وجود توزیع‌های مختلف مانند Ubuntu, Debian, Red Hat تنوع وسیعی از امکانات و ابزارها را برای کاربران فراهم می‌کند.

لینوکس چیست؟

لینوکس یک سیستم‌عامل متن‌باز است که هسته اصلی آن توسط لینوس توروالدز (Linus Torvalds) در سال ۱۹۹۱ توسعه داده شد.

البته چیزی که امروزه مردم به نام «لینوکس» می‌شناسند، معمولاً فقط هسته لینوکس نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از هسته لینوکس، ابزارهای سیستمی، نرم‌افزارها و محیط دسکتاپ است که در قالب یک توزیع لینوکس (Linux Distribution) ارائه می‌شود.

به همین دلیل برخلاف ویندوز که نسخه‌های اصلی آن توسط یک شرکت مشخص توسعه داده می‌شوند، دنیای لینوکس شامل صدها توزیع مختلف است.

هر توزیع می‌تواند برای یک هدف خاص بهینه شده باشد.

• Ubuntu برای کاربران عمومی و تازه‌کار
• Linux Mint برای تجربه‌ای ساده و آشنا
• Debian برای پایداری بالا
• Fedora برای استفاده از فناوری‌های جدید
• Arch Linux برای کاربران حرفه‌ای
• Zorin OS برای مهاجرت ساده‌تر از ویندوز
• Lubuntu و Xubuntu برای سیستم‌های ضعیف‌تر

اکر به زبان رسمی تر بخواهیم بگوییم: گنو/لینوکس (به انگلیسی: Linux، ‎ⁱ‎/ˈlinʊks/‎) سیستم عاملی شبه‌یونیکس است که بخش عمدهٔ آن، سازگار با استاندارد پازیکس است. بسیاری از توزیع‌های گنو/لینوکس از کلمهٔ «لینوکس» در نام خود استفاده می‌کنند، اما بنیاد نرم‌افزار آزاد از نام «گنو/لینوکس» برای تأکید بر اهمیت سیستم عامل گنو استفاده می‌کند که باعث ایجاد برخی بحث‌ها مثل بحث نام‌گذاری گنو/لینوکس شده است.به نظر سازندهٔ لینوکس، استفاده از نام «گنو/لینوکس» برای کل سیستم، اشتباه است.

گنو/لینوکس می‌تواند سخت‌افزارهای مختلفی از جمله انواع مختلف تلفن همراه، تبلت، مسیریاب و کنسول بازی، رایانه‌های رومیزی، رایانه‌های بزرگ، ابررایانه‌ها و رایانه‌های تک بردی (SBC) را پشتیبانی کند.

اگرچه ابتدا لینوکس فقط برای استفاده روی ریزپردازنده‌هایی با معماری ۸۰۳۸۶ اینتل طراحی شده‌بود، اما امروزه انواع گوناگون معماری‌ها را پشتیبانی می‌کند، و در انواع و اقسام وسایل؛ از رایانهٔ شخصی گرفته تا ابررایانه‌ها و تلفن‌های همراه و سرورها به کار می‌رود. این سیستم‌عامل در ابتدا بیشتر توسط افراد مشتاق، به‌طور داوطلبانه گسترش پیدا می‌کرد و به کار گرفته می‌شد. لینوکس توانسته است پشتیبانی شرکت‌های بزرگی چون آی‌بی‌ام و هیولت-پاکارد را به‌دست‌آورد و با بسیاری از نسخه‌های تجاری یونیکس رقابت کند. طرفداران لینوکس و بسیاری از تحلیلگران این موفقیت را ناشی از استقلال از فروشنده، کم‌هزینه‌بودن پیاده‌سازی، سرعت بالا، امنیت و قابل اطمینان بودن آن می‌دانند.

لینوکس، توزیع‌های مختلفی دارد، از جمله دبیان، سنت او اس (مناسب سرور)، کالی لینوکس (که بیشتر برای تست نفوذ استفاده می‌شود) فدورا و نمونه‌های دیگر نام دارند.

آمار دقیقی از تعداد تمام توزیع‌های لینوکس وجود ندارد اما تخمین‌های در این مورد وجود دارد.

به‌طور کلی می‌توان گفت هر سیستم عامل کامپیوتری دارای هسته یا کِرنِل و رابط بین نرم‌افزار و سخت‌افزار سیستم است و وظیفهٔ انجام کارهای اساسی را دارد.

در اصل، کرنل پایین‌ترین سطح اجزای نرم‌افزاری یک سیستم است و اگر آسیب ببیند تمام سرویس‌ها و نرم‌افزارها را مختل خواهد کرد. از وظایف هسته یا کرنل، این است که منابع سیستم را به برنامه‌های دیگر موجود در سیستم متصل کند.

کرنل چیست؟

در علوم رایانه، هسته (که کِرنِل نیز خوانده می‌شود) یک برنامه رایانه است که هسته مرکزی یک سیستم عامل رایانه را تشکیل می‌دهد و کنترل تمام چیزهایی

که در سیستم اتفاق می‌افتد را در دست دارد؛این یک بخش جدایی ناپذیر از هر سیستم عامل است. این «بخشی از کد سیستم عامل است که همیشه در حافظه ساکن است» در اکثر سیستم‌ها، این اولین برنامه بارگیری شده در هنگام راه اندازی است (بعد از بوت لودر)، همچنین کنترل درخواست‌های ورودی و خروجی توسط نرم‌افزارها و ترجمه آن‌ها به ساختارهای قابل پردازش برای واحد پردازش مرکزی را به عهده دارد. علاوه بر آن مدیریت حافظه و ارتباط با دستگاه‌های جانبی مثل صفحه کلید، مانیتور، چاپگر و بلندگو هم بر عهده این برنامه است. هسته قسمت اساسی سیستم عاملهای مدرن امروزی است.

کد بحرانی هسته معمولاً در یک قسمت جداگانه از حافظه بارگذاری می‌شود، که از دسترسی برنامه‌های کاربردی یا سایر قسمت‌های کم‌اهمیت سیستم عامل محافظت می‌شود. هسته در این فضای محافظت شده وظایف خود مانند اجرای فرایندها، مدیریت دستگاه‌های سخت‌افزاری مانند دیسک سخت و کار با وقفه را انجام می‌دهد. در مقابل، برنامه‌های کاربردی مانند مرورگرها، واژه پرداز‌ها یا پخش کننده‌های صوتی یا تصویری از یک فضای مجزا از حافظه، فضای کاربر استفاده می‌کنند. این جداسازی از دخالت داده‌های کاربر و هسته با یکدیگر و ایجاد بی‌ثباتی و کندی و همچنین از خرابی برنامه‌های کاربردی در کل سیستم عامل جلوگیری می‌کند.

رابط هسته یک لایه انتزاعی سطح پایین است. هنگامی که یک فرایند درخواست خدمات از هسته می‌کند، باید یک فراخوانی سیستمی انجام دهد. این فراخوانی سیستمی معمولاً از طریق یک تابع بسته‌بندی کننده(wrapper function) که در معرض برنامه‌های فضای کاربر توسط کتابخانه‌های سیستمی است که زبان اسمبلی را جاسازی می‌کند برای ورود به هسته پس از بارگیری ثبات‌های پردازنده‌های CPU با شماره syscall و پارامترهای آن (به عنوان مثال، سیستم عامل‌های مشابه UNIX با استفاده از کتابخانه استاندارد C این کار را انجام می‌دهند).

طرح‌های مختلفی برای معماری هسته وجود دارد. هسته‌های یکپارچه (مونولیتیک) کاملاً در یک فضای آدرس واحد اجرا می‌شوند که در آن، CPU در حالت ناظر اجرا می‌شود، عمدتاً برای سرعت. میکروکرنل‌ها بیشتر و نه همه خدمات خود را در فضای کاربر اجرا می‌کنند، همانند فرآیندهای کاربر، و عمدتاً با هدف انعطاف‌پذیری و مدولار بودن. MINIX 3 نمونه قابل توجهی از طراحی میکروکرنل است. در عوض، هسته لینوکس یکپارچه است، اگرچه ماژولار نیز هست، زیرا می‌تواند ماژول‌های هسته قابل بارگذاری را در زمان اجرا وارد و حذف کند.

هسته که در واقع مؤلفه اصلی یک سیستم رایانه‌ای است وظیفه اجرای برنامه‌ها را بر عهده دارد. هسته این مسئولیت را بر عهده دارد تا در هر زمان تصمیم بگیرد تا از میان بسیاری از برنامه‌های در حال اجرا، کدام یک پردازنده یا پردازنده‌ها را در اختیار بگیرد.

تاریخچه سیستم‌عامل لینوکس

لینوس توروالدز (Linus Torvalds) سیستم‌عامل لینوکس را طراحی کرده است. وی ابتدا روی سیستم‌عامل UNIX (نرم‌افزار اختصاصی) کار می‌کرد و بر این باور بود که به تغییر و بهبود نیاز دارد. با‌این‌حال، وقتی طراحان یونیکس پیشنهادهایش را رد کردند، به فکر راه‌اندازی سیستم‌عاملی افتاد که پذیرای تغییرات پیشنهادی کاربران باشد. به‌همین‌دلیل، لینوس توروالدز در سال ۱۹۹۱ هسته‌ای به نام Linux طراحی کرد؛ اگرچه برای اجرا به برنامه‌هایی مانند مدیریت فایل و ویرایشگر اسناد و برنامه‌های صوتی‌و‌تصویری نیاز داشت.
با گذشت زمان، لینوس توروالدز با برنامه‌نویسان دیگر در مکان‌هایی مانند MIT همکاری و برنامه‌های کاربردی برای Linux طراحی کرد. بنابراین در همان سال، سیستم‌عامل لینوکس با برخی از برنامه‌ها رسماً راه‌اندازی شد. نسخه‎های ابتدایی سیستم‌عامل Linux به‌اندازه‌ای کاربرپسند نبودند که برنامه‌نویسان کامپیوتر از آن استفاده می‌کردند. توروالدز هرگز قصد نداشت محصول خود را تجاری‌سازی کند. این امر محبوبیت لینوکس را کاهش داد؛ زیرا سایر سیستم‎عامل‌های تجاری نظیر ویندوز معروف شدند. باوجوداین، جنبه متن‌باز‌بودن سیستم‌عامل Linux آن را قوی‌تر کرد.
لینوکس یکی از کاربرد‌ترین سیستم‌عامل‌ها است که می‌توانید با آن منابع سیستم و سرور خود را با امنیت فراوان مدیریت کنید. سیستم‌عامل لینوکس مانند انسان‌ها فرزندان زیادی دارد که هرکدام با ویژگی‌ها و قابلیت‌های گوناگون ارائه شده‌اند. مانند نیاز انسان به اکسیژن، لینوکس یک نیاز ضروری برای کسب‌‌وکارها است و برای همه‌‌ کاری به‌درد می‌خورد، کافیست یکی از توزیع‌های آن را انتخاب و استفاده کنید تا با قدرت جادویی این سیستم‌عامل آشنا شوید.

جالب است بدانید که متن پیام لینوس تروالدز درباره لینوکس چه بود :
درود به هر کس که آن بیرون از مینیکس استفاده می‌کند -
من هم‌اکنون روی سیستم‌عاملی آزاد برای رایانه‌های AT ۳۸۶ (۴۸۶) کار می‌کنم (فقط برای تفریح؛ مانند پروژهٔ گنو بزرگ و حرفه‌ای نیست). از ماه آوریل کار را آغاز کرده‌ام و هم‌اکنون این سیستم‌عامل آماده است و کار می‌کند. دوست دارم از دیدگاه دیگران در مورد سیستم عاملم با خبر شوم. چه آنان که مینیکس را دوست دارند و چه آنان که دوست ندارند. چرا که سیستم‌عامل من تا حدی شبیه به مینیکس است.
در حال حاضر (۱٫۰۸) bash و (۱٫۴۰) gcc را بر روی آن دارم و چیزهای دیگری که به نظر می‌رسد همه درست کار می‌کنند. این بدان معناست که طی چند ماه آینده چیز به‌دردبخوری فراهم خواهم کرد و دوست دارم بدانم مردم بیشتر چه امکاناتی را لازم دارند. به هر پیشنهاد و نظری خوش‌آمد خواهم گفت اما قول نمی‌دهم که آن را انجام دهم!
لینوکس (torvalds@kruuna.helsinki.fi).
پ. ن: بله این نرم‌افزار آزاد است. البته قابل انتقال بر روی انواع دیگر رایانه نیست (چرا که گفته می‌شود فرمان‌های AT۳۸۶ را به کار می‌برد) و ممکن است غیر از هارد دیسک AT چیز دیگری را پشتیبانی نکند. این همه چیزی است که من دارم!

لینوکس چه تفاوتی با ویندوز دارد؟

مهم‌ترین تفاوت لینوکس و ویندوز در فلسفه طراحی و نحوه توسعه آن‌هاست.

ویندوز یک سیستم‌عامل تجاری و اختصاصی است که توسط مایکروسافت توسعه داده می‌شود؛ در حالی که لینوکس بر پایه نرم‌افزار آزاد و متن‌باز توسعه پیدا کرده و توزیع‌های مختلف آن توسط پروژه‌ها و شرکت‌های گوناگون ارائه می‌شوند.

ویژگی	Linux	Windows
متن‌باز	بله	خیر
هزینه بسیاری از نسخه‌ها	رایگان	معمولاً نیازمند لایسنس
تنوع نسخه‌ها	بسیار زیاد	محدودتر
شخصی‌سازی	بسیار بالا	متوسط
امنیت	بسیار خوب	خوب
مصرف منابع	بسته به توزیع، از کم تا زیاد	معمولاً بیشتر
مناسب سیستم‌های قدیمی	بله، با انتخاب توزیع مناسب	بسته به نسخه و سخت‌افزار
مناسب سرورها	بسیار رایج	رایج
یادگیری	بسته به توزیع	برای اکثر کاربران ساده‌تر

البته این جدول به این معنی نیست که لینوکس در همه زمینه‌ها بهتر از ویندوز است. انتخاب سیستم‌عامل باید بر اساس نیاز، سخت‌افزار و نرم‌افزارهایی که استفاده می‌کنید انجام شود.

نقش لینوس توروالدز و هسته لینوکس

توی سال ۱۹۹۱، یک دانشجوی فنلاندی به اسم لینوس توروالدز (Linus Torvalds) که اون موقع دانشجوی دانشگاه هلسینکی بود، تصمیم گرفت به‌عنوان یک پروژه‌ی شخصی، هسته‌ی یک سیستم‌عامل جدید رو بنویسه. به این «قلب» سیستم‌عامل که وظیفه‌ی ارتباط بین سخت‌افزار و نرم‌افزار رو داره، هسته یا Kernel می‌گن.

همین هسته بود که اسمش رو گذاشت «لینوکس». نکته‌ی مهم اینه که توروالدز فقط هسته رو ساخت، نه یک سیستم‌عامل کامل. یه هسته به‌تنهایی خیلی کار خاصی نمی‌تونه انجام بده؛ برای اینکه به یک سیستم‌عامل قابل‌استفاده تبدیل بشه، به کلی ابزار و برنامه‌ی جانبی نیاز داره. و اینجاست که پای پروژه‌ی گنو وسط میاد.

پروژه گنو و رابطه‌ی گنو/لینوکس

چند سال قبل‌تر از توروالدز، یعنی توی سال ۱۹۸۳، یک برنامه‌نویس نابغه به اسم ریچارد استالمن (Richard Stallman) پروژه‌ای رو به اسم گنو (GNU) شروع کرده بود. هدف استالمن ساختن یک سیستم‌عامل کاملاً آزاد و رایگان، شبیه یونیکس بود. تیم گنو کلی ابزار و برنامه‌ی کاربردی عالی ساخته بودن، ولی یک چیز کم داشتن: یک هسته‌ی پایدار و آماده.

حالا احتمالاً حدس زدید چی شد. اون ابزارهای آماده‌ی پروژه‌ی گنو با هسته‌ای که توروالدز ساخته بود ترکیب شدن، و نتیجه‌اش یک سیستم‌عامل کامل و آزاد شد. به همین دلیله که خیلی‌ها معتقدن اسم درست این سیستم‌عامل «گنو/لینوکس» (GNU/Linux) هست، نه فقط «لینوکس».

اینجا یک نکته‌ی مهم رو روشن کنیم چون خیلی‌ها اشتباه می‌کنن: استالمن و توروالدز با همدیگه و به‌صورت مشترک این کار رو نکردن. این‌ها دو نفر با دو پروژه‌ی کاملاً جدا بودن که چند سال با فاصله شروع شدن. فقط بعداً، به‌خاطر ماهیت آزاد بودن هر دو پروژه، این دو تکه به‌طور طبیعی کنار هم قرار گرفتن و همدیگه رو کامل کردن. پس «گنو/لینوکس» داستان یک همکاری برنامه‌ریزی‌شده نیست، بلکه نتیجه‌ی زیبای اکوسیستم نرم‌افزار آزاده.

نرم‌افزار آزاد (Free Software) چیست؟

رسیدیم به مهم‌ترین بخش این مقاله. تا اینجا چند بار گفتیم لینوکس «آزاد» هست، ولی این کلمه دقیقاً یعنی چی؟ اینجا یک سوءتفاهم رایج هست که باید همین اول حلش کنیم.

تفاوت «آزاد» با «رایگان»

توی زبان انگلیسی کلمه‌ی «Free» دو تا معنی داره: هم «رایگان» و هم «آزاد». و دقیقاً همین‌جاست که خیلی‌ها اشتباه می‌کنن. وقتی می‌گیم وردپرس یا لینوکس یک نرم‌افزار Free هست، فقط منظورمون این نیست که پول نمی‌دید؛ منظور اصلی اینه که در استفاده ازش آزادی دارید.

یک جمله‌ی معروف توی این دنیا هست که می‌گه: «Free as in freedom, not free as in beer» — یعنی آزاد به معنای آزادی، نه رایگان به معنای آبجوی مجانی. فرقش اینه که وقتی یک نرم‌افزار آزاده، شما آزادید سورس‌کدش رو ببینید، بفهمید پشت پرده چه خبره، تغییرش بدید و حتی نسخه‌ی تغییریافته‌تون رو منتشر کنید. این آزادی چیزیه که توی نرم‌افزارهای متن‌بسته مثل ویندوز و مک ازش خبری نیست.

چهار آزادی بنیادین نرم‌افزار آزاد

بنیاد نرم‌افزار آزاد می‌گه یک نرم‌افزار وقتی واقعاً «آزاد»ه که این چهار آزادی رو به کاربرش بده:

• آزادی صفر: آزادی اجرای برنامه برای هر هدفی که بخواید، بدون محدودیت.
• آزادی یک: آزادی مطالعه‌ی سورس‌کد برنامه و تغییرش، طوری که برنامه کاری که شما می‌خواید رو انجام بده.
• آزادی دو: آزادی توزیع مجدد نسخه‌ها، تا بتونید به دیگران هم کمک کنید.
• آزادی سه: آزادی توزیع نسخه‌های تغییریافته‌ی خودتون، تا کل جامعه از تغییرات شما سود ببره.

به زبان ساده، نرم‌افزار آزاد می‌گه: «من رو رایگان بگیر، بازم کن ببین چطور کار می‌کنم، هرجورش رو دوست داری عوض کن، فقط تغییراتت رو با بقیه هم به اشتراک بذار.» همین فلسفه‌ی ساده‌ست که باعث شده لینوکس و وردپرس روزبه‌روز بزرگ‌تر و کامل‌تر بشن.

بنیاد نرم‌افزار آزاد و ریچارد استالمن

همون‌طور که بالاتر اشاره کردیم، ریچارد استالمن پدر این جنبشه. اون توی سال ۱۹۸۳ پروژه‌ی گنو رو شروع کرد و کمی بعد، در سال ۱۹۸۵ (برابر با ۱۳۶۴ شمسی)، سازمانی به اسم بنیاد نرم‌افزار آزاد (Free Software Foundation یا FSF) رو تأسیس کرد. این بنیاد یک سازمان غیرانتفاعیه که کارش حمایت از پروژه‌ی گنو و به‌طور کلی جنبش نرم‌افزار آزاده. استالمن نه‌فقط یک برنامه‌نویس نابغه، بلکه یک فیلسوف تکنولوژیه که کل این طرز فکر رو بنیان گذاشت.

تفاوت نرم‌افزار آزاد (Free) و متن‌باز (Open Source)

اینجا یک نکته‌ی ظریف هست که خیلی‌ها اشتباه می‌گیرن، ولی دونستنش شما رو یک سروگردن بالاتر می‌بره. شاید فکر کنید «نرم‌افزار آزاد» و «متن‌باز» (Open Source) دقیقاً یک چیزن. از نظر فنی خیلی به هم نزدیکن، ولی از نظر فلسفه و نگاه، تفاوت دارن.

نرم‌افزار آزاد بیشتر روی بحث اخلاقی و آزادی کاربر تأکید داره؛ یعنی معتقده آزادی کاربر یک حقه و یک ارزش اخلاقیه. در مقابل، جنبش متن‌باز بیشتر روی مزایای عملی و فنی تمرکز می‌کنه؛ اینکه وقتی سورس‌کد بازه، کیفیت کد بالاتر می‌ره، باگ‌ها زودتر پیدا می‌شن و توسعه سریع‌تر پیش می‌ره.

به بیان ساده، هر دو تقریباً یک جور نرم‌افزار رو توصیف می‌کنن، ولی یکی از زاویه‌ی «آزادی حق توئه» بهش نگاه می‌کنه و اون یکی از زاویه‌ی «این‌جوری نرم‌افزار بهتری می‌سازیم». لینوکس و وردپرس هر دو، هم آزادن و هم متن‌باز.

امنیت نرم‌افزارهای آزاد در مقابل متن‌بسته

حالا می‌رسیم به یک سؤال مهم که شاید براتون پیش اومده باشه: وقتی سورس‌کد لینوکس برای همه بازه و هرکسی می‌تونه ببینتش، این یعنی هک کردنش راحت‌تره؟ جواب جالبه: دقیقاً برعکس. باز بودن کد، نه‌تنها لینوکس رو ضعیف‌تر نمی‌کنه، بلکه یکی از بزرگ‌ترین دلایل امنیتشه. بذارید ببینیم چرا.

چرا شفافیت سورس‌کد امنیت را بالا می‌برد؟

فرض کنید یک نرم‌افزار متن‌بسته مثل ویندوز دارید. شما هیچ راهی ندارید که بفهمید پشت پرده‌اش دقیقاً چه اتفاقی می‌افته. از کجا مطمئن باشید که اطلاعاتتون یه جایی فرستاده نمی‌شه؟ یا مثلاً میکروفن یا وب‌کمتون بی‌اجازه فعال نمی‌شه؟ عملاً باید صرفاً به شرکت سازنده اعتماد کنید، چون کد رو نمی‌بینید.

حالا لینوکس رو در نظر بگیرید. سورس‌کدش برای میلیون‌ها برنامه‌نویس در سراسر دنیا قابل‌مشاهده‌ست. اگه کسی بخواد یک کد مخرب توش پنهون کنه، هزاران چشم تیزبین وجود دارن که خیلی زود متوجهش می‌شن. به این می‌گن «شفافیت». همون‌طور که دزد توی یک خیابون شلوغ و روشن سخت‌تر می‌تونه کار کنه تا یک کوچه‌ی تاریک و خلوت، کد مخرب هم توی یک پروژه‌ی باز، خیلی سخت‌تر می‌تونه قایم بمونه.

نکته‌ی مهم دیگه اینه که تمام تغییراتی که روی این پروژه‌ها اعمال می‌شه، ثبت و عمومیه. یعنی هرکسی می‌تونه ببینه چه کدی، توسط چه کسی و کی اضافه شده. این سطح از شفافیت، پنهون‌کاری رو تقریباً غیرممکن می‌کنه.

آیا نرم‌افزار آزاد صددرصد امن است؟

برای اینکه منصف و دقیق باشیم، باید یه واقعیت رو هم بگیم: هیچ نرم‌افزاری، هیچ‌کدوم، صددرصد امن نیست. از نظر تئوری، حتی توی یک پروژه‌ی آزاد هم ممکنه یک کد مخرب برای مدتی از چشم‌ها پنهون بمونه. ولی تفاوت کلیدی اینجاست: توی یک نرم‌افزار آزاد، احتمال اینکه این اتفاق کشف بشه به‌مراتب بالاتره، و معمولاً دیر یا زود لو می‌ره.

در واقع هیچ راه فراری از ریسک‌های تکنولوژی نیست، مگر اینکه کلاً ازش استفاده نکنیم. تاریخ هم پر از نمونه‌هاییه که نشون می‌ده حتی محصولات شرکت‌های بزرگ هم می‌تونن آسیب‌پذیر باشن؛ از دوربین‌های هوشمندی که هک شدن تا تلویزیون‌هایی که کاربراشون رو شنود می‌کردن. پس بحث سر «امنیت مطلق» نیست، بحث سر اینه که کدوم رویکرد شانس بیشتری برای کشف و رفع مشکل به شما می‌ده. و اینجا، شفافیت نرم‌افزار آزاد یک برگ برنده‌ی واقعیه.

چگونه در توسعه‌ی لینوکس مشارکت کنیم؟

یکی از قشنگ‌ترین ویژگی‌های نرم‌افزار آزاد اینه که فقط «مصرف‌کننده»ش نیستید؛ اگه بخواید، می‌تونید توش سهیم بشید و کدهای دلخواهتون رو بهش اضافه کنید. بذارید ببینیم این ماجرا چطوریه.

سورس‌کد لینوکس روی پلتفرمی به اسم گیت‌هاب (GitHub)و مخازن رسمی دیگه در دسترس همه‌ست. یعنی هر برنامه‌نویسی در هر جای دنیا می‌تونه کد لینوکس رو ببینه، ایرادش رو پیدا کنه، یا یک قابلیت جدید بهش اضافه کنه. اما این‌طور نیست که هرکسی هر کدی نوشت مستقیم وارد لینوکس بشه؛ یک فرایند دقیق و کنترل‌شده وجود داره.

روند کار این‌جوریه: شما تغییرتون رو به‌صورت چیزی که بهش پول‌ریکوئست (Pull Request) یا درخواست ادغام می‌گن، برای تیم اصلی پروژه می‌فرستید. بعد نگهدارنده‌های پروژه (Maintainers) اون کد رو بررسی می‌کنن؛ چک می‌کنن که ایراد امنیتی نداشته باشه، استاندارد و اصولی نوشته شده باشه، و واقعاً به درد پروژه بخوره. اگه همه‌چیز درست بود، تغییر شما با هسته‌ی اصلی لینوکس ادغام می‌شه و از اون به بعد، بخشی از سیستم‌عاملیه که میلیون‌ها نفر در دنیا ازش استفاده می‌کنن.

Unix چیست؟

یونیکس (Unix) سیستم‌عاملی چندکاربره است که امکان استفاده هم‌زمان بیش از یک نفر از منابع کامپیوتری را میسر می‌کند. ازآن‌جاکه یونیکس این امکان را فراهم می‌کند تا ازطریق یک ترمینال با یک کامپیوتر ارتباط مستقیم برقرار کنید، سیستم‌عاملی بسیار تعاملی است و دسترسی مستقیم به منابع را برای شما به‌ارمغان می‌آورد. همچنین، در یونیکس می‌توانید داده‌ها و برنامه‌ها را با کاربران دیگر به‌اشتراک بگذارید.
این سیستم‌عامل عمومی از سیستمی سخت‌افزاری شامل حافظه گسترده و پردازنده ۳۲بیتی و هارد دیسک‌های سریع و بزرگ بهره می‌برد. سیستم‌عامل یونیکس برای انواع مختلف ماشین‌ها و کامپیوترها، ازجمله کامپیوترهای شخصی کاربردی است؛ زیرا به زبان مستقل از ماشین (C یا C++) نوشته شده است. به‌همین‌دلیل، می‌توان Unix را برای پاسخ‌گویی به نیازهای خاص در انواع دستگاه‌ها تطبیق داد.

تفاوت Linux و Unix

سیستم‌عامل‌های لینوکس و یونیکس از بسیاری جهات با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند. در جدول زیر، به عمده این تفاوت‌ها اشاره کرده‌ایم.

سیستم‌عامل Linux	سیستم‌عامل Unix
به هسته (Kernel) سیستم‌عامل GNU/Linux و به‌طور‌کلی، به خانواده توزیع‌های مشتق‌شده از آن اشاره می‌کند.	به سیستم‌عامل اصلی توسعه‌یافته با AT&T و به‌طور‌کلی، به خانواده سیستم‌عامل‌های مشتق‌شده اشاره می‌کند.
کد اصلی با لینوس (Linus) و GNU Foundation توسعه یافته است.	کد اصلی با AT&T توسعه یافته است.
نام تجاری لینوکس به لینوس توروالدز تعلق دارد و مؤسسه Linux Mark آن را مدیریت می‌کند.	نام تجاری یونیکس را Open Group تأیید کرده است.
دبیان (Debian) و فدورا (Fedora) مشتقاتی از GNU/Linux هستند.	IBM-AIX و HP-UX از مشتقات System-V یونیکس و FreeBSD و macOS از مشتقات Berkeley Unix هستند.
سیستم‌عاملی متن‌باز تحت مجوز عمومی کپی‌لفت (Copyleft General Public License)	زیرمجموعه برکلی یونیکس تا حدی متن‌باز و تحت لیسانس BSD است؛ اما System-V یونیکس ممکن است تحت لیسانس تجاری اختصاصی باشد.
تشکیل‌شده از انواع مختلف که با منابع متفاوت حفظ شده، با ادغام هسته	تشکیل‌شده از انواع مختلف که به‌واسطه شرکت‌های مختلف حفظ شده، هریک با هسته مجزا
پلتفرمی مقیاس‌پذیر محسوب می‌شود که متناسب با مجموعه گسترده‌ای از برنامه‌های مختلف طراحی شده است.	برای مخاطبان محدود در مجموعه مشخصی از پلتفرم‌ها و برنامه‌ها طراحی شده است.
به‌عنوان نرم‌افزار می‌توان آن را دانلود و نصب کرد.	معمولاً همراه سخت‌افزار مانند مک‌بوک می‌توان آن را دریافت کرد.
پشتیبانی رایگان عمومی و پشتیبانی پولی ازطریق برخی از سرویس‌های ارائه خدمات	پشتیبانی پولی که به توقف فروشنده منجر می‌شود.
رابط‌های پیشرفت‌پذیر	رابط‌های ثابت و بدون تغییر
نسخه‌های به‌روزرسانی مداوم و رفع سریع مشکلات	به‌روزرسانی محدود و زمان‌بربودن رفع اشکالات
پشتیبانی تمام فایل‌ها در سیستم‌های استفاده‌شده در سیستم‌‌عامل‌ها	پشتیبانی اکثر نسخه‌ها تنها از دو یا سه فایل سیستم
ابزارهای مدیریت سیستم گسترده با تمرکز محدود، مانند Suse YAST	معمولاً هر نسخه یک ابزار مدیریت سیستم دارد؛ مانند HP SAM
سیستم‌عامل ترجیحی که به‌دلایل اقتصادی مراکز داده و استقرار ابری دارد.	سیستم‌عامل ترجیحی که به‌دلیل دسترسی برنامه و سرورهای اینترنتی، برای نیازهای سرور با اهداف خاص طراحی شده است.
اغلب خطوط فرمان و ابزارهای گرافیکی مشابه سیستم‌عامل یونیکس	اغلب خطوط فرمان و ابزارهای گرافیکی مشابه سیستم‌عامل لینوکس
ارائه ویژگی مقیاس‌پذیری با استفاده از خوشه‌ها و شبکه یا فضای ابری	ارائه ویژگی مقیاس‌پذیری با استفاده از خوشه‌ها یا شبکه

*خوشه: مجموعه کامپیوترهای هماهنگ

*شبکه: مجموعه کامپیوترهای توزیع‌شده

*سرویس ابری: مجموعه خوشه‌های مجازی

تفاوت لینوکس با سایر سیستم‌عامل‌ها

سیستم‌عامل Linux از بسیاری جهات مشابه سیستم‌عامل‌های Windows، macOS (OS X سابق) یا iOS است که قبلاً از آن‌ها استفاده کرده‌اید. Linux نیز مانند همه این سیستم‌عامل‌ها رابط گرافیکی دارد و نرم‌افزارهایی مانند ویرایش تصویر و ویدئو و یادداشت را ارائه می‌دهد. گاهی نیز سازندگان نرم‌افزار ممکن است نسخه همگام در لینوکس را برای نصب در این سیستم‌عامل طراحی کنند.

بااین‌حال، لینوکس در بخش‌های زیادی نیز ممکن است با سیستم‌عامل‌های دیگر تفاوت‌هایی داشته باشد. یکی از تفاوت‌های مهم این است که Linux به‌صورت متن‌باز ارائه می‌شود؛ یعنی کدهایی که برای ایجاد لینوکس استفاده می‌شوند، رایگان‌اند و کاربرانی که مهارت‌های کافی را دارند، می‌توانند آن‌ها را مشاهده و ویرایش کنند.

یکی دیگر از تفاوت‌های این سیستم‌عامل آن است که اگرچه بخش‌های مختلف لینوکس همان گزینه‌های رایج هستند، توزیع‌های (Distributions) مختلفی وجود دارند که گزینه‌های نرم‌افزاری متعددی را شامل می‌شوند. این یعنی لینوکس بسیار منعطف است و برنامه‌های کاربردی مانند پردازشگر‌های متنی (word processor) و مرورگرهای وب در آن تنظیم‌‌شدنی و تعویض‌پذیر هستند. همچنین، کاربران می‌توانند سایر اجزای اصلی مانند سیستم گرافیک به‌نمایش‌گذاشته‌شده و دیگر اجزای رابط کاربری را خودشان انتخاب کنند.

زبان‌های برنامه‌نویسی لینوکس

در‌حال‌حاضر، سیستم‌عامل لینوکس یکی از سیستم‌عامل‌های محبوب‌ به‌شمار می‌رود و بسیاری از توسعه‌دهندگان نرم‌افزار از آن استفاده می‌کنند؛ چراکه کار‌کردن با آن را راحت‌تر می‌دانند. سؤالی که برای بسیاری از برنامه‌نویسان مطرح می‌شود، این است که بهترین زبان برنامه‌‌نویسی برای Linux چه زبانی است؟ برخی از زبان‎های برنامه‌نویسی برتر برای لینوکس عبارت‌اند از:

• C/C++
• Java
• Python
• JavaScript/GitHub Electron
• Shell

مزایای استفاده از سیستم‌عامل لینوکس

همان‌طورکه از تفاوت‌های لینوکس با سایر سیستم‌‌عامل‌ها می‌توان برداشت کرد، این سیستم‌عامل مزایای متعددی دارد. برخی از مزیت‌های مهم استفاده از Linux بدین‌شرح‌اند:

• متن‌باز است و کاربران می‌توانند آن را اصلاح کنند یا کدهای آن را بهبود بخشند.
• دانلود و استفاده از آن رایگان است.
• درمقایسه‌با سیستم‌عامل‌ ویندوز کمتر آسیب‌پذیر است و امنیت بیشتری دارد. هریک از برنامه‌ها در Linux به اجازه و دسترسی ادمین و وارد‌کردن رمز‌عبور نیاز دارند؛ به‌همین‌دلیل، احتمال کمی وجود دارد که این سیستم‌عامل ویروسی‌ شود.
• کامپیوترهای قدیمی را که از سیستم‌‌عامل‌های قدیمی مانند فایروال‌ها (firewall) و سرورهای پشتیبان و سیستم‌های رده‌پایین استفاده می‌کنند، با کمک لینوکس می‌توان احیا کرد.
• به‌روزرسانی نرم‌افزارها در پلتفرم لینوکس ساده‌تر و سریع‌تر از ویندوز است.
• با استفاده از قابلیت سفارشی‌سازی در لینوکس، کاربران می‌توانند تم‌ و تصاویر پس‌زمینه را به آیکون‌ها بیفزایند و در‌صورت لزوم نیز، ویژگی‌ای را اضافه یا حذف کنند.
• انواع گزینه‌های مختلف توزیع Linux مانند فدورا (Fedura)، اوبونتو (Ubuntu)، آرچ لینوکس (Arch Linux)، دبیان (Debian) و لینوکس مینت (Linux Mint) در دسترس قرار دارند.
• به‌دلیل استفاده گسترده برنامه‌نویسان از Linux، همواره می‌توانید برای رفع خطاها یا مشکلات خود از آنان کمک بگیرید.
• بر‌خلاف سیستم‌عامل ویندوز، نیازی نیست که پس از نصب یا حذف برنامه‌ها، دستگاه را مجدداً راه‌اندازی (Reboot) کنید.
• احتمال کمی وجود دارد که سیستم‌عامل لینوکس از کار بیفتد یا به کُندی کار کند.
• برای اطمینان از حفظ حریم خصوصی کاربران در Linux، داده‌های زیادی از آنان جمع‌آوری نمی‌شود.
• شبکه‌ها و اقدامات متعددی می‌توانند به‌طورهم‌زمان و بدون احتمال کُندی سیستم یا ازکارافتادن آن اجرا شوند.
•  Linux تقریباً تمام فرمت‌های فایل ممکن را پشتیبانی می‌کند.
• عملکرد نرم‌افزار یا برنامه‌ها به‌دلیل نبود مشکلات ذخیره‌سازی دچار اختلال نمی‌شود.
•  لینوکس امکان مولتی‌تسکینگ (Multi-tasking) یا اجرای هم‌زمان عملکردهای مختلف را فراهم می‌کند.

معایب استفاده از لینوکس

• نبود استاندارد مشخص: نبود نسخه استاندارد لینوکس می‌تواند برای بهینه سازی لینوکس برای کاربردهای خاص مناسب باشد، اما این فقدان استانداردسازی ممکن است در مواردی که نیاز به نصب و پیکربندی یکسان و یکدست در محیط‌های متعدد است، به عنوان مانع عمل کند. همچنین تنوع گسترده گزینه‌ها می‌تواند پشتیبانی را پیچیده کند.
• هزینه‌های پشتیبانی: در حالی که لینوکس بدون هزینه لایسنس در دسترس است، پشتیبانی رایگان نیست. اکثر توزیع کنندگان لینوکس سازمانی مانند SUSE و Red Hat قراردادهای پشتیبانی ارائه می‌دهند که بسته به شرایط، ممکن است هزینه‌های قابل توجهی داشته باشند.
• نرم افزارهای اختصاصی: نرم افزارهای دسکتاپ محصولی مانند مایکروسافت آفیس قابل استفاده در دسکتاپ‌های لینوکس نیستند و سایر نرم افزارهای اختصاصی ممکن است برای پلتفرم‌های لینوکس در دسترس نباشند.
• سخت افزارهای بدون پشتیبانی: در حالی که بسیاری از تولیدکنندگان سخت افزار درایورهای لینوکس را برای محصولات خود فراهم می‌کنند، بسیاری دیگر این کار را نمی‌کنند.
• منحنی یادگیری تند: بسیاری از کاربران برای یادگیری استفاده از دسکتاپ لینوکس یا برنامه‌های مبتنی بر لینوکس با چالش مواجه هستند.
  این تفاوت‌ها نشان دهنده دو وجه لینوکس هستند؛ یکی به عنوان سیستم عاملی قدرتمند با گزینه‌های سفارشی سازی بالا و دیگری به عنوان یک پلتفرم که ممکن است برای برخی کاربردها و کاربران چالش برانگیز باشد.

بخش‌ها مختلف لینوکس

اگر می‌خواهید با سیستم‌عامل Linux آشنا شوید، باید اجزای تشکیل‌دهنده آن را بشناسید که به‌عنوان معماری Linux نیز شناخته می‌شود. این اجزا عبارت‌اند از:

• بوت‌لودر (Bootloader): نرم‌افزاری برای مدیریت فرایند بوت کامپیوتر است.
• هسته (Kernel): بخش اصلی و ماهیت کلی لینوکس است که مدیریت CPU و حافظه و دستگاه‌های جانبی را برعهده دارد. هسته اصلی‌ترین و ابتدایی‌ترین سطح در این سیستم‌عامل است.
• سیستم Init: سیستمی فرعی که فضای کاربر را Bootstaps و فرایند بوت را پس از Bootloader مدیریت می‌کند.
• Daemons: این بخش برای خدمات پس‌زمینه‌ای (چاپ، صدا، زمان‌بندی و…) است که حین بوت یا پس از ورود به دسکتاپ راه‌اندازی می‌شود.
• سرور گرافیک (Graphical Server): این زیرسیستم که معمولاً با عنوان «سرور X» یا «X» نشان داده می‌شود، مسئول نمایش گرافیک روی مانیتور است.
• محیط دسکتاپ (Desktop Environment): این بخش اصلی‌ترین بخشی است که کاربران با آن تعامل دارند. انواع مختلفی از محیط‌های دسکتاپ (GNOME ،Cinnamon ،Mate ،Pantheon ،Enlightenment، KDE ،Xfce و …) وجود دارد و شامل برنامه‌های داخلی مختلف (بازی‌ها، ابزارهای پیکربندی، مرورگرها، مدیریت فایل و…) است.
• برنامه‌ها (Applications): از‌آن‌جاکه برنامه‌های محیط دسکتاپ معمولاً کامل نیستند، لینوکس نیز مانند ویندوز و macOS نرم‌افزارهای متعددی برای نصب دارد. اغلب توزیع‌های لینوکس نیز ابزارهایی برای دانلود و نصب برنامه‌های مختلف ارائه می‌دهند. برای مثال، توزیع لینوکس اوبونتو از ابزاری با عنوان Ubuntu Software Center بهره می‌برد که امکان دسترسی به هزاران برنامه مختلف را به کاربران می‌دهد.

توزیع لینوکس چیست؟

احتمالاً مهم‌ترین مفهومی که باید در مورد لینوکس بدانید، Distribution یا توزیع است.

توزیع لینوکس در واقع یک بسته کامل از سیستم‌عامل است که معمولاً شامل موارد زیر می‌شود:

• هسته Linux
• ابزارهای سیستمی
• مدیر بسته
• محیط دسکتاپ
• برنامه‌های پیش‌فرض
• ابزارهای مدیریتی
• تنظیمات و سرویس‌های مختلف

به زبان ساده:

لینوکس مثل یک موتور است و توزیع‌های مختلف، خودروهایی هستند که با استفاده از آن موتور ساخته شده‌اند.

به همین دلیل وقتی کسی می‌پرسد «لینوکس بهتر است یا ویندوز؟»، سؤال دقیق‌تر این است که کدام توزیع لینوکس برای نیاز من مناسب‌تر است؟

انواع روش‌های استفاده از لینوکس

سیستم‌عامل سرور: Linux برای سرورهای وب، سرورهای پایگاه‌داده، سرورهای فایل، سرورهای ایمیل و هر نوع سرور مشترک دیگر استفاده می‌شود. ازآن‌جاکه لینوکس برای پشتیبانی برنامه‌های سنگین و چندرشته‌ای طراحی شده است، برای انواع برنامه‌های سرور می‌توان از آن استفاده کرد.
سیستم‌عامل دسکتاپ: به‌عنوان محیطی متن‌باز در دسکتاپ، برای محاسبه بهره‌وری شخصی استفاده می‌شود.
سیستم‌عامل سرور هدلس (Headless): برای استفاده در سیستم‌هایی که به رابط کاربری گرافیکی (GUI) یا ترمینال و صفحه‌کلید متصل و مستقیم نیاز ندارند.
سیستم‌عامل دستگاه یا دستگاه جاسازی‌شده: برای استفاده در سیستم‌هایی که به عملکرد محاسباتی محدود احتیاج دارند. سیستم‌عامل Linux برای لوازم‌خانگی و سیستم‌های سرگرمی خودرو و لوازم سیستم فایل شبکه نیز به‌کار برده می‌شود.
سیستم‌عامل شبکه: سیستم‌عامل لینوکس در روترها، سوئیچ، سرورهای سیستم نام دامنه، دستگاه‌های شبکه خانگی و‌… هم کاربرد دارد.
سیستم‌عامل توسعه نرم‌افزار: برای راه‌اندازی نرم‌افزار سازمانی استفاده می‌شود. با اینکه اغلب ابزارهای راه‌اندازی و توسعه به ویندوز یا سیستم‌عامل‌های دیگر انتقال پیدا کرده‌اند، Linux هنوز‌هم برای برخی از ابزارهای پرکاربرد توسعه نرم‌افزار به‌کار برده می‌شود.
سیستم‌عامل Cloud یا مبتنی‌بر فضای ابری: عمده‌ترین ارائه‌دهندگان خدمات رایانش ابری دسترسی به نمونه‌های رایانش ابری لینوکس در سرورهای ابری، دسکتاپ و… را ارائه می‌دهند.
خط فرمان (Command Line): درحقیقت، خط فرمان (Command line) جایی است که از نرم‌افزار می‌خواهید کارهای سخت‌افزاری‌ای را انجام دهد. خطوط فرمان در بسیاری از سیستم‌عامل‌ها، اعم از اختصاصی و متن‌باز (Open source)، در‌دسترس قرار دارند؛ اما معمولاً به Linux مرتبط هستند. زیرا هم خطوط فرمان و هم نرم‌افزار متن‌باز (Open source) با‌هم دسترسی نامحدودی به کامپیوتر برای کاربران ایجاد می‌کنند.

بسته به نوع اپلیکیشن، می‌توان Linux را برای یکی از اهداف عمده زیر بهینه‌سازی کرد:

استقرار در سیستم‌هایی با میزان حافظه و ذخیره‌سازی یا منابع محاسباتی محدود

عملکرد شبکه

عملکرد محاسباتی

استقرار روی پلتفرم‌های خاص سخت‌افزاری

بهترین توزیع‌های لینوکس کدام‌اند؟

توزیع‌های بسیار زیادی وجود دارند، اما چند توزیع محبوب و شناخته‌شده بیشتر مورد استفاده کاربران دسکتاپ قرار می‌گیرند.

Ubuntu

Ubuntu یکی از شناخته‌شده‌ترین توزیع‌های لینوکس است و برای کاربران تازه‌کار گزینه بسیار مناسبی محسوب می‌شود.

رابط کاربری نسبتاً ساده، جامعه کاربری بزرگ، مستندات فراوان و پشتیبانی مناسب باعث شده Ubuntu یکی از اولین انتخاب‌های بسیاری از کاربران باشد.

Ubuntu مناسب چه کسانی است؟

• کاربران تازه‌کار
• برنامه‌نویسان
• دانشجویان
• کاربران عمومی
• توسعه‌دهندگان
• افرادی که می‌خواهند لینوکس را امتحان کنند

اگر برای اولین بار می‌خواهید لینوکس نصب کنید، Ubuntu یکی از گزینه‌هایی است که ارزش بررسی دارد.

معرفی کامل و جامع توزیع اوبونتو ( ویدیو پادکست)

Linux Mint

اگر سال‌ها با ویندوز کار کرده‌اید و می‌خواهید محیطی آشنا داشته باشید، Linux Mint یکی از بهترین انتخاب‌هاست.

محیط دسکتاپ Cinnamon در Linux Mint برای بسیاری از کاربران حس آشنایی دارد و همین موضوع مهاجرت از ویندوز به لینوکس را ساده‌تر می‌کند.

Linux Mint مناسب چه کسانی است؟

• کاربران تازه‌کار
• افرادی که از ویندوز مهاجرت می‌کنند
• سیستم‌های خانگی
• لپ‌تاپ‌های نسبتاً قدیمی
• کارهای روزمره

برای بسیاری از کاربران، Linux Mint می‌تواند یکی از کم‌دردسرترین راه‌ها برای ورود به دنیای لینوکس باشد.

معرفی کامل توزیع لینوکس مینت ( ویدیو پادکست)

Debian

Debian یکی از قدیمی‌ترین و شناخته‌شده‌ترین پروژه‌های لینوکس است. این توزیع پیشنهاد نویسنده این مطلب نیز می باشد. Debian GNU/Linux توزیعی است که از پلتفرم‌های سخت‌افزاری بسیاری پشتیبانی می‌کند. دبیان و توزیع‌های مبتنی‌بر آن از فرمت بسته .deb و مدیر بسته dpkg و فرانت‌اندهای آن استفاده می‌کنند. بسیاری دبیان را به‌عنوان توزیعی برای کاربران با‌تجربه در نظر می‌گیرند. ناگفته نماند چرخه انتشار نسخه دبیان کُند است و نسخه‌های پایدار آن هر یک تا سه سال یک بار منتشر می‌شوند.

تمرکز اصلی Debian روی پایداری و قابل اعتماد بودن است و بسیاری از توزیع‌های دیگر نیز بر پایه Debian ساخته شده‌اند.

Ubuntu نیز ریشه در Debian دارد.

Debian می‌تواند برای موارد زیر گزینه بسیار خوبی باشد:

• سرورها
• کاربران حرفه‌ای
• سیستم‌های پایدار
• محیط‌های کاری

سنت او اس (CentOS)

CentOS یک سیستم عامل منبع باز شبیه به یونیکس است که بر اساس هسته لینوکس ساخته شده است و توسط لینوس توروالدز در سال 1991 منتشر شده است. سرور CentOS یکی از پر استفاده‌ترین سرورهای وب در شرکت‌ها و سازمان‌هاست.

ویژگی های کلیدی توزیع لینوکس CentOS عبارتند از:

• ویژگی‌های امنیتی CentOS

سنت او اس معماری امنیتی خود را با سیستم امنیتی پیشرفته لینوکس (SELinux) ارائه می‌کند. SELinux سیاست‌های کنترل دسترسی را برای افزاش امنیت سیستم عامل ارائه می‌دهد که می توانید برای فرآیندها و فایل های مختلف آن را فعال کنید.

• به‌روزرسانی‌های منظم

Red Hat هر چند سال یک بار یک نسخه جدید برای CentOS Linux منتشر می‌کند و هر کدام به مدت ده سال پشتیبانی می‌شوند. به همین دلیل مشکلات کمتری برای این سیستم‌عامل به وجود می‌آید.

• ثبات

CentOS از نسخه‌های نرم‌افزار پایدار استفاده می‌کند زیرا چرخه انتشار طولانی‌تر است. بنابراین، برنامه‌ها نیازی به به‌روزرسانی مرتب ندارند.

• پنل کاربران

CentOS گزینه‌های مختلفی از پلتفرم‌های مدیریتی دارد، از جمله cPanel، Plesk، WebMin، Spacewalk، CWP، Virtualmin و VestaCP.

کالی لینوکس (Kali)

لینوکس Kali (که قبلا به عنوان لینوکس BackTrack شناخته می‌شد) یکی از توزیع‌های لینوکس مبتنی بر دبیان و منبع باز است که هدف از طراحی آن انجام تست نفوذ پیشرفته و سنجش‌های امنیتی است. کالی لینوکس شامل صدها ابزار است که برای وظایف مختلف:

• امنیت اطلاعات
• تست نفوذ
• تحقیقات امنیتی
• پزشکی قانونی کامپیوتر
• مهندسی معکوس

و… هدف قرار می‌گیرد. کالی لینوکس یک سیستم‌عامل چند پلتفرمی است که در دسترس متخصصان امنیت اطلاعات و علاقمندان به صورت رایگان قرار می‌گیرد.

Fedora

Fedora یکی دیگر از توزیع‌های محبوب لینوکس است که معمولاً فناوری‌های نسبتاً جدید را زودتر از بسیاری از توزیع‌های پایدارتر در اختیار کاربران قرار می‌دهد.

فدورا توزیعی است که جامعه لینوکس از آن پشتیبانی می‌کند و مبتنی‌بر لینوکس Red Hat است. فدورا به‌‌خصوص در ویژگی‌های سازمانی قوی است و برنامه استاندارد شش‌ماهه برای انتشار دارد. همچنین، برای توزیع و به‌روز‌رسانی نرم‌افزار از فرمت RPM استفاده می‌کند.

برای سرورها نیز توزیع‌های متفاوتی طراحی و ارائه می‌شود که در‌این‌میان، می‌توان به این‌ها اشاره کرد:

• Linux Red Hat Enterprise
• سرور اوبونتو (Ubuntu Server)
• سنتوس (Centos)
• Linux SUSE Enterprise

برخی از انواع توزیع‌های سرور یادشده رایگان هستند (مانند سرور اوبونتو و CentOS) و برخی دیگر نیز (مانند Red Hat Enterprise Linux و SUSE Enterprise Linux) از شما مبلغی را دریافت می‌کنند. گفتنی است گزینه‌های پولی خدمات پشتیبانی را هم به کاربران ارائه می‌دهند.

Fedora برای موارد زیر انتخاب جذابی است:

• برنامه‌نویسی
• توسعه نرم‌افزار
• کاربران حرفه‌ای
• علاقه‌مندان به فناوری‌های جدید

Arch Linux

Arch Linux بیشتر برای کاربران حرفه‌ای طراحی شده است.

در Arch معمولاً کاربر کنترل بسیار زیادی روی سیستم خود دارد و می‌تواند بسیاری از اجزای سیستم را مطابق نیاز خودش انتخاب و تنظیم کند.

اما همین انعطاف بالا باعث می‌شود Arch برای افراد کاملاً مبتدی گزینه مناسبی نباشد.

اگر تازه می‌خواهید لینوکس را امتحان کنید، بهتر است ابتدا سراغ توزیع‌های ساده‌تر بروید.

معرفی کامل توزیع آرچ لینوکس (ویدیو پادکست)

Zorin OS

Zorin OS با هدف ساده‌تر کردن مهاجرت کاربران از سیستم‌عامل‌های دیگر به لینوکس طراحی شده است.

محیط کاربری آن برای کاربران ویندوز نسبتاً آشناست و می‌تواند گزینه خوبی برای افرادی باشد که می‌خواهند بدون مواجه شدن با تغییرات شدید محیط کاری، لینوکس را تجربه کنند.

معرفی کامل توزیع زورین او اس (ویدیو پادکست)

بهترین لینوکس برای کامپیوتر ضعیف چیست؟

یکی از جذاب‌ترین کاربردهای لینوکس، استفاده از آن روی سیستم‌هایی است که سخت‌افزار قدرتمندی ندارند.

اگر کامپیوتر شما چند سال قدیمی است، لازم نیست همیشه آن را کنار بگذارید.

توزیع‌ها و محیط‌های دسکتاپ سبک‌تری مانند موارد زیر می‌توانند گزینه‌های مناسبی برای سخت‌افزارهای قدیمی‌تر باشند:

• Lubuntu
• Xubuntu
• Linux Mint XFCE
• برخی نسخه‌های سبک Debian

اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:

نصب لینوکس به‌تنهایی همیشه یک سیستم قدیمی را سریع نمی‌کند.

سخت‌افزار همچنان اهمیت بسیار زیادی دارد.

انتخاب توزیع لینوکس مناسب با نیاز شما

به‌دلیل تنوع فراوان انواع توزیع‌های سیستم‌عامل لینوکس، احتمالاً در زمان انتخاب یکی از آن‌ها دچار سردرگمی خواهید شد. به‌طور‌کلی، برای انتخاب بهترین نوع توزیع لینوکس باید سه سؤال اصلی را مطرح کنید:

• میزان مهارت شما در استفاده از کامپیوتر چقدر است؟
• رابط دسکتاپ مدرن را ترجیح می‌دهید یا رابط استاندارد؟
• توزیع لینوکس را برای سرور می‌خواهید یا برای دسکتاپ؟

اگر کاربر ازنظر مهارت‌های کامپیوتری در سطح نسبتاً ابتدایی قرار دارید، باید از توزیع‌های ساده‌تر مانند لینوکس مینت، اوبونتو، Elementary OS یا Deepin استفاده کنید. اگر مهارت‌های شما بیشتر از متوسط قرار دارد، از توزیع‌هایی مانند Debian یا Fedora می‌توانید استفاده کنید. گزینه‌های پیشرفته‌تری مانند Gentoo هم بیشتر برای کسانی مناسب است که تسلط و مهارت زیادی در استفاده از کامپیوتر دارند. اگر می‌خواهید در سطح پیشرفته‌تری کار کنید و خود را به چالش بکشید، می‌توانید گزینه توزیع لینوکس خود را با کمک Linux From Scratch بسازید.چنانچه یک توزیع لینوکس برای سرور می‌خواهید، باید تعیین کنید که آیا به رابط دسکتاپ نیاز دارید یا می‌خواهید تنها این کار را ازطریق خط فرمان (Command Line) لینوکس انجام دهید. به‌عنوان‌ مثال، سرور اوبونتو (Ubuntu Server) رابط کاربری گرافیکی برای شما نصب نمی‌کند؛ یعنی هنگام بارگذاری گرافیک سرورتان دچار مشکل نخواهد شد و خط فرمان لینوکس را کاملاً درک کنید. با‌این‌حال، می‌توانید پکیج رابط کاربری گرافیکی را روی سرور اوبونتو با دستوری واحد نصب کنید. اگر می‌خواهید از توزیع لینوکسی استفاده کنید که همه آنچه در سرور نیاز دارید، به شما ارائه دهد، CentOS شاید بهترین انتخاب برایتان باشد یا اگر به توزیع Linux برای دسکتاپ نیاز دارید که بخش‌های مختلف موردنیاز را به آن اضافه کنید، توزیع‌های دبیان یا لینوکس اوبونتو گزینه‌های مناسبی هستند.

چطور سیستم‌عامل لینوکس را نصب کنیم؟

روند نصب سیستم‌عامل ممکن است کمی دشوار و پیچیده به‌نظر برسد؛ اما در لینوکس، این مسئله وجود ندارد. سیستم‌عامل لینوکس یکی از ساده‌ترین روندهای نصب و استفاده را دارد. اکثر نسخه‌های لینوکس قابلیت توزیع زنده را ارائه می‌دهند که باعث می‌شود بتوانید سیستم‌عامل را از CD/DVD یا USB Flash Drive و بدون هیچ تغییری در هارد دیسک خود اجرا کنید. این یعنی بدون نیاز به نصب و راه‌اندازی، به عملکرد کامل لینوکس دسترسی خواهید داشت. پس از امتحان‌کردن سیستم‌عامل و تصمیم به استفاده از آن، روی Install کلیک و آن را به‌سادگی نصب کنید. به‌طور‌کلی، فرایند نصب مراحل زیر را در برمی‌گیرد:

• آماده‌سازی: شامل اطمینان از وجود الزامات نصب در دستگاه شما و تعیین اینکه آیا می‌خواهید نرم‌افزارهای شخص ثالث (مانند پلاگین پخش MP3 و کدک‌های ویدئویی) را نصب کنید یا خیر.
• راه‌اندازی وایرلس (Wireless) (درصورت لزوم): برای دانلود نرم‌افزار و به‌روزرسانی‌ها در دستگاه‌های وایرلس مانند لپ‌تاپ، باید از اتصال شبکه مطمئن شوید.
• انتخاب هارد دیسک: امکان تعیین نحوه نصب سیستم‌عامل لینوکس، شامل نصب همگام با سیستم‌عاملی دیگر، استفاده از کل هارد دیسک، ارتقای نسخه لینوکس موجود یا نصب همگام با نسخه لینوکس موجود را فراهم می‌کند.
• موقعیت مکانی (Location): در این مرحله، موقعیت مکانی خود را از روی نقشه انتخاب می‌کنید.
• تعیین طرح‌بندی صفحه‌کلید
• تنظیمات کاربر: شامل تنظیم نام کاربری و رمزعبور

پس از اتمام فرایند نصب، می‌توانید دستگاه را ری‌استارت و از آن استفاده کنید. در درنا پی سی شما می توانید درخواست کنید که ما برای شما لینوکس نصب کنیم برای اطلاعات بیشتر اینجا کلیک کنید.

آیا نصب لینوکس باعث سریع شدن کامپیوتر قدیمی می‌شود؟

در بعضی شرایط بله، اما باید واقع‌بین باشیم.

فرض کنید یک کامپیوتر قدیمی دارید که:

• هارد HDD دارد
• فقط 4GB RAM دارد
• پردازنده قدیمی دارد

نصب یک توزیع سبک لینوکس می‌تواند مصرف منابع سیستم را کاهش دهد، اما اگر هارد دیسک مکانیکی داشته باشید، همچنان سرعت بوت، اجرای برنامه‌ها و باز شدن فایل‌ها می‌تواند پایین باشد.

در چنین شرایطی یکی از مؤثرترین ارتقاها، تعویض HDD با SSD است.

SSD می‌تواند زمان بوت سیستم و سرعت اجرای بسیاری از عملیات روزمره را به شکل محسوسی بهبود دهد.

اگر سیستم شما هنوز از HDD استفاده می‌کند، قبل از تعویض کل کامپیوتر، ارزش دارد امکان ارتقای آن به SSD را بررسی کنید.

نقش RAM در اجرای لینوکس

RAM نیز یکی دیگر از قطعات مهم برای تجربه روان سیستم‌عامل است.

مقدار RAM مورد نیاز به توزیع، محیط دسکتاپ و نرم‌افزارهای شما بستگی دارد.

اگر سیستم شما تنها 4GB RAM دارد و هم‌زمان مرورگر، نرم‌افزارهای مختلف و چندین تب را باز می‌کنید، ارتقا به 8GB RAM می‌تواند انتخاب منطقی‌تری باشد.

به‌خصوص اگر قصد دارید از لینوکس برای موارد زیر استفاده کنید:

• برنامه‌نویسی
• مرور وب
• کارهای اداری
• ویرایش اسناد
• استفاده هم‌زمان از چند برنامه

بنابراین اگر قصد نصب لینوکس روی یک کامپیوتر قدیمی را دارید، SSD و RAM دو قطعه‌ای هستند که بهتر است قبل از تصمیم به تعویض کامل سیستم بررسی شوند.

بهترین لینوکس برای برنامه‌نویسی

برای برنامه‌نویسی گزینه‌های مختلفی وجود دارد و انتخاب توزیع تا حد زیادی به زبان برنامه‌نویسی و ابزارهای مورد استفاده شما بستگی دارد.

لینوکس سیستم‌عاملی سریع و همه‌کاره است. این سیستم‌عامل چندین ابزار مناسب برای توسعه نرم‌افزار متن‌باز دارد که به تسهیل روند توسعه آن کمک می‌کنند. همچنین، لینوکس از کامپایلرها (Compilers) و مفسرها (Interpreters) و ویرایشگرهای کد بهره می‌برد که برای چندین زبان برنامه‌نویسی استفاده می‌شود.

Ubuntu، Fedora و Debian از گزینه‌های محبوب در میان توسعه‌دهندگان هستند.

یکی از مزایای لینوکس برای برنامه‌نویسی، وجود ابزارهای قدرتمند خط فرمان و دسترسی گسترده به ابزارهای توسعه است.

اگر توسعه‌دهنده هستید، بهتر است علاوه بر توزیع، سخت‌افزار سیستم را هم جدی بگیرید.

برای پروژه‌های سنگین‌تر، داشتن موارد زیر تأثیر زیادی روی تجربه کاری شما خواهد داشت:

• SSD سریع
• RAM کافی
• پردازنده مناسب

بهترین لینوکس برای گیمینگ

وضعیت اجرای بازی‌ها روی لینوکس در سال‌های اخیر بسیار بهتر شده است.

هزاران بازی برای خرید و دانلود در سیستم‌عامل لینوکس وجود دارد. استفاده از این سیستم‌عامل به توسعه‌دهندگان برای صرفه‌جویی در منابع کمک می‌کند؛ زیرا برای عملکرد عالی، به سخت‌افزار قدرتمند و بسیار پیشرفته نیاز ندارد. علاوه‌براین، کاربران استفاده از لینوکس را ترجیح می‌دهند؛ چراکه تطبیق‌پذیر و تنظیم‌شدنی است. افزون‌براین، کاربران می‌توانند تغییرات دلخواهشان را در تنظیمات این سیستم‌عامل اعمال کنند.

با ابزارهایی مانند Steam و فناوری‌هایی مانند Proton، تعداد قابل توجهی از بازی‌ها را می‌توان روی لینوکس اجرا کرد.

با این حال، اگر هدف اصلی شما گیمینگ است، باید سازگاری بازی‌های مورد علاقه‌تان با لینوکس را قبل از مهاجرت بررسی کنید.

در سیستم گیمینگ نیز مانند ویندوز، کارت گرافیک، پردازنده، RAM و SSD اهمیت زیادی دارند.

کاربری های دیگر لینوکس

بسیاری از متخصصان حوزه وب و شرکت‌های مختلف از سیستم‌عامل لینوکس استفاده می‌کنند. لینوکس را می‌توان در عملیات شبکه، پایگاه داده، دسکتاپ، تلفن‌همراه و محاسبات علمی استفاده کرد. نکته دیگر اینکه امنیت فراوان این سیستم‌عامل به استفاده گسترده از آن منجر شده است. برخی از کاربردهای مهم سیستم‌عامل لینوکس ازاین‌قرارند:

شبکه ارتباطات و مخابرات
ازآن‌جاکه سیستم‌عامل لینوکس را به‌راحتی می‌توان سفارشی‌سازی‌ کرد، برای شبکه‌های ارتباطی از راه دور بسیار عالی است. اپراتورها برای افزایش دسترسی و توزیع کاربران به استفاده از سیستم‌عامل‌ها وابسته هستند. شرایط مناسب برای صدور مجوز، هزینه‌های کمتر، امنیت فراوان و عملکرد بهینه برخی از مزایای اصلی لینوکس هستند. علاوه‌براین، سیستم‌عامل لینوکس از کیفیت چشمگیر کد‌منبع و منابع آزمایشی برخوردار است که بسیار مطمئن هستند.
سیستم‌های امنیتی
در سیستم‌عامل لینوکس، هر کاربر کاملاً محافظت می‌شود و برای دسترسی باید شناسه کاربری و رمزعبور خود را داشته باشد. این سیستم‌عامل به‌راحتی تغییر می‌یابد و قابل‌تنظیم‌ است و برای دسترسی به مجوز نیاز دارد. همچنین توزیع‌هایی از لینوکس، مانند Ubuntu و Redhat وجود دارند که به‌طوراختصاصی از کاربران دربرابر هک‌شدن محافظت می‌کنند. اگر ویروسی سیستم لینوکس را آلوده کند، تنها یک حساب کاربری را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و در‌نتیجه، شناسایی و حذف آن بسیار ساده‌تر است. با‌توجه‌به این دلایل، استفاده از لینوکس در سیستم‌هایی با سطح امنیتی فراوان بسیار منطقی خواهد بود.
سیستم‌های نهفته یا تعبیه‌شده (Embedded)
استفاده از سیستم‌عامل لینوکس کاملاً مقرون‌به‌صرفه است؛ ازاین‌رو، به‌طور‌گسترده در کامپیوترها و سرورها به‌کار برده می‌شود. علاوه‌بر امنیت فراوان و مطمئن‌بودن لینوکس، اغلب توسعه‌دهندگان آن را به‌دلیل مقیاس‌پذیری چشمگیرش ترجیح می‌دهند. به‌همین‌دلیل، استفاده از آن در دستگاه‌های متعدد، از تلویزیون‌های هوشمند و تبلت‌ها گرفته تا سیستم‌های ناوبری موجود در خودروها و گیرنده‌های ماهواره‌ای، بسیار محبوبیت دارد.

آیا لینوکس برای لپ‌تاپ قدیمی مناسب است؟

بله، یکی از کاربردهای جذاب لینوکس همین است.

اگر یک لپ‌تاپ قدیمی دارید که با سیستم‌عامل فعلی عملکرد رضایت‌بخشی ندارد، می‌توانید یک توزیع سبک‌تر را امتحان کنید.

اما بهترین نتیجه معمولاً زمانی به دست می‌آید که سیستم‌عامل و سخت‌افزار را با هم در نظر بگیرید.

برای مثال:

لپ‌تاپ قدیمی + HDD + 4GB RAM

می‌تواند با ترکیب زیر تجربه بسیار بهتری داشته باشد:

SSD + RAM بیشتر + توزیع لینوکس سبک

قبل از نصب لینوکس چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

قبل از نصب بهتر است مشخصات سیستم خود را بررسی کنید.

پردازنده

مدل CPU را بررسی کنید تا بدانید سیستم شما از چه معماری و چه سطحی از عملکرد برخوردار است.

RAM

مقدار RAM مشخص می‌کند چه توزیع و چه نرم‌افزارهایی را راحت‌تر می‌توانید اجرا کنید.

حافظه ذخیره‌سازی

اگر HDD دارید، ارتقا به SSD می‌تواند یکی از بهترین تغییرات سخت‌افزاری برای سیستم قدیمی باشد.

کارت گرافیک

اگر از نرم‌افزارهای گرافیکی یا بازی استفاده می‌کنید، سازگاری GPU با توزیع و درایورهای لینوکس را بررسی کنید.

نرم‌افزارهای مورد نیاز

قبل از مهاجرت بررسی کنید نرم‌افزارهای ضروری شما روی لینوکس اجرا می‌شوند یا جایگزین مناسبی دارند.

آیا باید ویندوز را حذف کنیم و لینوکس نصب کنیم؟

نه لزوماً.

اگر مطمئن نیستید که لینوکس برای شما مناسب است، می‌توانید ابتدا آن را به شکل آزمایشی اجرا کنید.

یکی از روش‌های محبوب، اجرای لینوکس از طریق USB یا نصب Dual Boot است.

در Dual Boot می‌توانید در هنگام روشن شدن کامپیوتر انتخاب کنید که وارد ویندوز شوید یا لینوکس.

این روش برای افرادی مناسب است که هنوز نمی‌خواهند کاملاً از ویندوز جدا شوند.

کدام توزیع لینوکس برای من مناسب است؟

پاسخ به این سؤال به نوع استفاده شما بستگی دارد.

نوع کاربر	پیشنهاد اولیه
تازه‌کار	Ubuntu / Linux Mint
مهاجرت از ویندوز	Linux Mint / Zorin OS
کامپیوتر قدیمی	Lubuntu / Xubuntu / Linux Mint XFCE
برنامه‌نویسی	Ubuntu / Fedora / Debian
کاربر حرفه‌ای	Debian / Fedora / Arch
سیستم بسیار ضعیف	توزیع‌های سبک با محیط دسکتاپ کم‌مصرف
گیمینگ	Ubuntu / Fedora و گزینه‌های سازگار با سخت‌افزار

البته این جدول یک نقطه شروع است و بهترین انتخاب به مشخصات دقیق سیستم شما بستگی دارد.

برای نصب لینوکس حتماً باید کامپیوتر جدید داشته باشیم؟

خیر.

اتفاقاً یکی از دلایل محبوبیت لینوکس این است که می‌توان از بعضی توزیع‌های آن روی سخت‌افزارهای قدیمی‌تر نیز استفاده کرد.

اما نباید انتظار معجزه داشت.

اگر کامپیوتر شما بسیار قدیمی است، ممکن است نصب لینوکس عملکرد آن را بهتر کند، ولی یک پردازنده قدیمی همچنان پردازنده قدیمی است.

به همین دلیل گاهی اوقات ارتقای چند قطعه کوچک بسیار اقتصادی‌تر از خرید یک سیستم کاملاً جدید است.

قبل از خرید قطعه، سازگاری را بررسی کنید

اگر تصمیم گرفته‌اید کامپیوتر قدیمی خود را برای استفاده از لینوکس ارتقا دهید، هر RAM یا SSDای الزاماً برای سیستم شما مناسب نیست.

باید موارد زیر را بررسی کنید:

• نسل و نوع RAM
• ظرفیت قابل پشتیبانی مادربرد
• رابط SSD
• نوع اتصال SATA یا NVMe
• فرم‌فاکتور
• سازگاری مادربرد
• تعداد اسلات‌های RAM

اگر در انتخاب قطعه مطمئن نیستید، بهتر است ابتدا مدل دقیق مادربرد یا لپ‌تاپ خود را مشخص کنید و سپس قطعه مناسب را انتخاب کنید.

جمع‌بندی؛ لینوکس برای چه کسانی مناسب است؟

لینوکس یک سیستم‌عامل واحد با یک نسخه مشخص نیست؛ بلکه خانواده بزرگی از سیستم‌عامل‌ها با توزیع‌های مختلف است.

اگر تازه‌کار هستید، Ubuntu، Linux Mint و Zorin OS می‌توانند گزینه‌های مناسبی باشند.

اگر سیستم قدیمی دارید، بهتر است سراغ توزیع‌ها و محیط‌های دسکتاپ سبک‌تر بروید.

اگر کاربر حرفه‌ای هستید، Debian، Fedora یا Arch می‌توانند گزینه‌های جذابی باشند.

اما در تمام این موارد یک نکته را فراموش نکنید:

عملکرد خوب فقط به سیستم‌عامل بستگی ندارد.

سخت‌افزار مناسب همچنان اهمیت زیادی دارد.

اگر کامپیوتر شما HDD دارد، ارتقای آن به SSD می‌تواند یکی از بهترین تغییرات ممکن باشد. اگر RAM سیستم کم است، افزایش حافظه نیز می‌تواند تجربه استفاده از سیستم را بهبود دهد.

بنابراین اگر یک کامپیوتر قدیمی دارید، قبل از اینکه آن را کنار بگذارید، ابتدا بررسی کنید آیا با SSD، RAM و یک توزیع مناسب لینوکس می‌توان آن را دوباره قابل استفاده کرد یا خیر.

🔧 نمی‌دانید چه قطعه‌ای برای سیستم شما مناسب است؟

اگر قصد دارید کامپیوتر یا لپ‌تاپ قدیمی خود را برای استفاده بهتر از لینوکس ارتقا دهید، ابتدا مشخصات سیستم را بررسی کنید.

در درنا پی‌سی می‌توانید قطعاتی مانند SSD، RAM، پردازنده و سایر قطعات کامپیوتری را بررسی کنید و بر اساس مشخصات سیستم خود گزینه مناسب را انتخاب کنید.

اگر هم در انتخاب قطعه یا نصب لینوکس مطمئن نیستید، می‌توانید از خدمات تخصصی درنا پی‌سی برای نصب و راه‌اندازی لینوکس و ارتقای سیستم استفاده کنید.

گاهی برای سریع‌تر شدن یک کامپیوتر قدیمی، لازم نیست کل سیستم را عوض کنید؛ ممکن است یک SSD و مقدار مناسبی RAM تمام چیزی باشد که نیاز دارید.

نوع سیستم	پیشنهاد

4GB RAM + HDD

Linux سبک + ارتقای SSD

4GB RAM + SSD

Linux سبک

8GB RAM + SSD

Ubuntu / Mint

سیستم قدیمی با CPU ضعیف

توزیع سبک + SSD

سیستم برنامه‌نویسی

Ubuntu / Fedora + RAM کافی

سیستم گیمینگ

توزیع سازگار + SSD + RAM مناسب

سوالات متداول درباره لینوکس

آیا لینوکس رایگان است؟

بسیاری از توزیع‌های لینوکس به‌صورت رایگان و متن‌باز ارائه می‌شوند. البته برخی شرکت‌ها خدمات تجاری، پشتیبانی یا نسخه‌های سازمانی پولی نیز ارائه می‌کنند.

بهترین توزیع لینوکس برای مبتدیان چیست؟

Ubuntu، Linux Mint و Zorin OS از گزینه‌های مناسب برای شروع هستند.

آیا لینوکس روی کامپیوتر قدیمی نصب می‌شود؟

بله. برخی توزیع‌ها و محیط‌های دسکتاپ سبک برای سیستم‌های قدیمی مناسب هستند.

آیا لینوکس از ویندوز سبک‌تر است؟

بستگی به توزیع و محیط دسکتاپ دارد. برخی توزیع‌های لینوکس می‌توانند بسیار کم‌مصرف باشند، اما همه نسخه‌های لینوکس الزاماً سبک نیستند.

آیا با نصب لینوکس کامپیوتر سریع می‌شود؟

ممکن است سیستم روان‌تر شود، مخصوصاً روی سخت‌افزارهای قدیمی؛ اما محدودیت‌های سخت‌افزاری همچنان وجود دارند. ارتقای SSD و RAM در بسیاری از سیستم‌ها می‌تواند تأثیر بسیار بیشتری داشته باشد.

آیا می‌توان لینوکس و ویندوز را هم‌زمان داشت؟

بله. با استفاده از Dual Boot می‌توانید هر دو سیستم‌عامل را روی یک کامپیوتر داشته باشید.

برای لینوکس SSD بهتر است یا HDD؟

برای اکثر کاربردهای دسکتاپ، SSD انتخاب بسیار بهتری است و می‌تواند سرعت بوت سیستم، اجرای برنامه‌ها و دسترسی به فایل‌ها را به شکل محسوسی افزایش دهد.