0 تا 100 سرور : سرور چیست؟ به زبان ساده و کامل ( انواع Server + کاربرد آنها )

زمانی که دسترسی به سرور تنها در محدوده یک شبکه داخلی باشد، آنرا سرور شبکه می‌نامند. به این معنا که تمامی کامپیوتر‌های موجود در این شبکه، از سرور فرمان می‌گیرند و نیازهای تحت شبکه خود را به کمک آن تامین می‌کنند.

حال اگر گستره این شبکه را کمی بیشتر و تشکیل شده از تمام کامپیوترهایی که از طریق اینترنت به هم وصل شده‌اند بدانیم، با گروه بسیار بزرگی از کامپیوترهای همیشه روشن و در دسترس از طریق اینترنت، روبرو هستیم. سرورهای اینترنتی، اطلاعاتی که در هر زمان از شبانه‌روز بر روی پهنای اینترنت جستجو می‌شوند را، در اختیار کاربران قرار می‌دهند.

تاریخچه سرور

سرورها نقش مهمی در تکامل دنیای دیجیتال داشته‌اند. اولین سرورها در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ به دنیای ما وارد شدند. ابتدا با ظهور کامپیوترهای شخصی، سرورهای فایل برای اشتراک‌گذاری داده‌ها در شبکه‌های محلی مورد استفاده قرار گرفتند. سپس تولد اینترنت، انواع سرورهای وب را به ارمغان آورد و میزبانی و دسترسی جهانی وب‌سایت‌ها را امکان پذیر کرد. پس از مدتی، سرورهای اپلیکیشن و انواع سرور دیتابیس، مسیر رشد دیجیتال را هموار کردند.
اولین سرور در اینترنت دارای اهمیت تاریخی است. کامپیوتر NeXT تیم برنرز لی به عنوان این سرور پیشگام در سال ۱۹۹۱ عمل کرد. این کامپیوتر در آزمایشگاه Cern، میزبان اولین وب‌سایت شبکه جهانی وب بود. امروزه، سرورها هم‌مسیر با با پیشرفت‌های فناوری، خدمات متنوعی ازجمله محاسبات ابری و محاسبات لبه‌ای (Edge Computing) ارائه می‌دهند. این خدمات، منجر به توسعه راه‌حل‌های مقیاس‌پذیر و کارآمدی می‌شود که در شکل‌های گوناگون از اجرای الگوریتم‌های هوش مصنوعی گرفته تا تامین انرژی دستگاه‌های اینترنت اشیا آن‌ها را می‌بینیم.

سرور چگونه کار می‌کند؟

اکنون که به‌طور کلی می‌دانیم server چیست و چه کاربردهایی دارد، بیایید نحوه عملکرد آن را بررسی کنیم. سرورها بر اساس یک اصل اساسی به نام «مدل کلاینت-سرور» ( Client-Server Model) عمل می‌کنند. این مدل را به عنوان یک مکالمه بین دو طرف تصور کنید: شما (مشتری) و سرور. در تعریف سرور با مدل، چند اتفاق رخ می‌دهد.
اگر پس از آشنایی با مفهوم اولیه، اکنون این سوال را دارید که کار سرور چیست و چطور به کاربر خدمات می‌دهد، ابتدا مفهوم درخواست و پاسخ (برای هر کاری مثلا خرید یا سوال پرسیدن) را فرض کنید و ادامه مطلب را بخوانید.

۱. درخواست و پاسخ (Request and Response)

وقتی آدرس یک‌ وب‌سایت را در مرورگر خود تایپ می‌کنید یا ایمیلی ارسال می‌کنید، دستگاه شما به عنوان کلاینت یا مشتری عمل می‌کند. با ارسال یک درخواست، مکالمه با سرور اینترنت را آغاز می‌کند. این درخواست را به عنوان یک سوال یا درخواست اطلاعات خاص در نظر بگیرید.

۲. نقش سرور

سرور، درخواست شما را دریافت و پردازش می‌کند. می‌داند که اطلاعات درخواستی را در مجموعه بزرگ اطلاعات و داده‌های خود کجا پیدا کند.

۳. تحویل

شاید مهم‌ترین بخش پاسخ به سوال کار سرور چیست، در این فرایند باشد. هنگامی‌که سرور اینترنت داده‌های درخواستی را پیدا می‌کند، با ارسال آن به دستگاه شما پاسخ می‌دهد. این پاسخ می‌تواند یک صفحه وب، یک ایمیل، یک فایل ویدیویی یا هر محتوای دیجیتال دیگری باشد.

۴. نمایش

سپس دستگاه شما داده‌های دریافتی را نمایش می‌دهد. درنتیجه شما می‌توانید داده‌ها را بخوانید، تماشا کنید یا با آن‌ها تعامل داشته باشید. کل این فرایند در عرض چند ثانیه اتفاق می‌افتد.

به عنوان مثال، روند پخش یک فیلم در تلویزیون هوشمند خود را در نظر بگیرید. وقتی فیلمی‌ را انتخاب می‌کنید، تلویزیون شما به مشتری تبدیل می‌شود و درخواستی را به سرور فیلم ارسال می‌کند. سرور، مانند یک اپراتور ماهر، فیلم را در همان لحظه پیدا و به تلویزیون شما ارسال می‌کند.
اما سرورها فقط به فیلم‌ها و صفحات وب محدود نمی‌شوند. آن‌ها زیرساخت خدمات دیجیتال بی‌شماری، از بانکداری آنلاین گرفته تا شبکه‌های اجتماعی را تقویت می‌کنند و تضمین می‌کنند که با هر کلیک، لمس یا هر فعالیت دیگر شما در اینترنت، اطلاعات درست دریافت می‌کنید.
سرور را می‌توان قلب تپنده دنیای اینترنت دانست. انواع سرور، کامپیوترهای فیزیکی یا مجازی هستند که برای خدمت‌رسانی هرچه بیشتر شامل ذخیره، پردازش و ارائه اطلاعات در سرویس‌های آنلاین از وب‌سایت و وب اپلیکیشن تا سرویس ایمیل و بازی، بهینه‌سازی شده‌اند.

کاربرد سرور با ذکر یک مثال ساده

به عنوان مثال، همانطور که می دانید مرورگر های مختلفی از جمله Chrome، Mozilla Firefox، Opera و… وجود دارند که شما می توانید از آنها استفاده کنید. زمانی که شما در مرورگر خود (به عنوان مثال مرورگر Chrome) به دنبال موضوعی هستید، در این حالت درخواست خود را به مرورگر داده و این مرورگر به سرور مربوطه مراجعه کرده و اطلاعات و داده های لازم را از آن گرفته و به شما تحویل می دهد.

منابع سخت افزاری سرور 

منظور از منابع سخت افزاری سرور و تنظیمات سرور چیست؟ سرور از قطعات سخت‌افزاری خاصی تشکیل شده ‌است که بالاترین پردازش و عملکرد از آنها انتظار می‌رود. عموما سرورها از پردازنده‌ای قدرتمند با چندین عدد هسته فیزیکی و مجازی، RAM بالا و هارد‌دیسک با فضای ذخیره‌سازی چند ترابایتی، تشکیل می‌شوند.

با توجه به این میزان قدرت و عملکرد، سرور می‌بایست در فضایی نگهداری شود که بدون هیچ‌گونه اختلال و قطعی به صورت ۲۴ ساعته روشن و به اینترنت وصل باشد. کاربرد سرور با توجه به این ساختار و پاسخگویی به درخواست‌های متعدد کاربران، معنا می‌یابد.

دیتاسنتر چیست؟

در شبکه اینترنت یکی از مهم‌ترین فاکتورها به هنگام دریافت خدمات، سرور یک پایداری محسوب می‌شود. محل‌های ویژه‌ای در سراسر دنیا با نام دیتاسنتر یا همان مرکز داده، جهت نگهداری از سرور ها احداث می‌شوند که تمرکز آن‌ها بر روی کیفیت شبکه، پشتیبانی قطعات و نرم‌افزارهای مورد نیاز است. این مراکز داده بصورت تخصصی، شرایط را برای استفاده از سرورها به دور از قطعی و مشکلات دیگر، فراهم می‌آورند.

بنابراین “دیتاسنتر” محلی است که صدها و یا هزاران کیس سرور ( برای نگهداری و پردازش اطلاعات مهم در شبکه استفاده می شود) را در رک‌‌‌ها (Rack)، کیج‌ها (Cage) و اتاق‌های مختلف، جای می‌دهد. ساختمان دیتاسنتر از بخش‌های مختلفی مانند اتاق کنترل، اتاق سرور، ژنراتورها، تاسیسات خنک‌سازی، انبار سخت افزار، اتاق UPS و  Battery Backup، اتاق نگه‌داری از وسایل اطفای حریق و اتاق مدیریت شبکه تشکیل می‌شود. این بخش‌ها با توجه به نیازها، طراحی و امکانات و زیرساخت برای هر مرکز داده، کاملا متفاوت خواهند بود.

آشنایی با سیستم عامل سرور 

سرور ها دارای نرم افزار و سیستم عامل های مختص به خود هستند که بر روی این کامپیوتر ها نصب می شود. از این جمله سیستم‌ عامل‌‌ سرور می توان به سیستم عامل های توزیع های مختلف Linux و Windows Server اشاره کرد.

همچنین بر اساس ساختاری، به هنگام خرید سرور اختصاصی وخارج بایستی بدانید که سرورها به سه دسته Tower ،Rack و Blade تقسیم می شوند که Rack و Blade بیشتر در محیط ها و شبکه های بزرگ مانند ISP ها استفاده می شوند. این سرور ها باید بطور شبانه روزی کار کنند. به همین دلیل برای مراقبت و خنک کردن آنها بهترین روش ها به کار گرفته می شود.

به همین دلیل در هنگام نصب سیستم عامل سرور باید به کاربرد سرور و نرم افزار هایی که بر روی آن نصب شده است توجه داشت. ویندوز سرور نمونه ای است که میتوان در اینجا به آن اشاره کرد.

انواع سیستم عامل‌ های سرور 

انواع سیستم عامل های سرور به شرح زیر است:

• لینوکس: تمامی توزیعات لینوکس مانند CentOS، Debian و…
• ویندوز: تمامی نسخه‌های مختلف ویندوز مانند Windows Server 2012، windows Server2016  یا نسخه‌های قدیمی ۲۰۰۸
• مجازی‌ساز: نرم‌افزار مجازی‌سازVmware ESX   و Hyper-v ، KVM و…

ویژگی های سرور 

• انحصاری‌بودن منابع سخت‌افزاری
• قابلیت افزایش و ارتقا سخت‌افزار سرور
• اتصال دائمی به اینترنت
• سرعت عملکرد بسیار بالا
• قدرت پردازش و قدرت محاسباتی سریع
• امنیت بالا
• امکان پیاده‌سازی Raid نرم‌افزاری و سخت‌افزاری، بر روی سرور

انواع تنظیمات سرور 

همانطور که می دانید، سرور یک کامپیوتر قدرتمند و همیشه روشن میباشد که از یکسری منابع سخت افزاری و نرم افزاری تشکیل شده است و نیاز به تنظیمات و نگهداری دارد. در واقع، می‌توان با اجرای تنظیمات مناسب برای سرور، به نوعی ساختار آن را معماری کرد و استفاده بهتری از منابع آن برد. به عبارت دیگر، با استفاده از تنظیمات سرور، نحوه برقراری ارتباط و میزان دسترسی کاربر به منابع سرور را مشخص میکنیم. در اینجا چند نمونه از روشهای تنظیم کردن سرور را بیان کرده‌ایم:

_ ساده ترین شکل تنظیم یک سرور، این است که تمامی منابع آن شامل برنامه نرم‌افزاری، پایگاه داده و…  را در یک محیط قرار دهید. در این روش که به سرعت قابل اجرا است، کاربر ارتباط مستقیمی با سرور دارد. البته عیب یابی این نوع تنظیم کمی مشکل می باشد.

_ می‌توان پایگاه داده را از روی اینترنت جدا کرد و ارتباط کاربر با آن را از طریق یک برنامه سرور برقرار نمود. با انجام این کار امنیت و محافظت از بانک اطلاعاتی داده ها افزایش می یابد. از طرفی، اگر پهنای باند و سایر شرایط مناسب برای برقراری ارتباط بین سرور پایگاه داده و سرور برنامه وجود نداشته باشد موجب عملکرد ضعیفی می‌شود.

_ نوع دیگری از تنظیمات سرور، استفاده از لود بالانسر میباشد. اگر بخواهید چندین برنامه را بر روی یک دامنه ارائه دهید، این روش مناسب خواهد بود. البته، اگر لود بالانسر که رابط بین کاربر و محیط اصلی سرور است، کار نکند، عملکرد برنامه و ارائه خدمات مختل می‌شود.

_ تکثیر پایگاه داده، روش دیگری می باشد. ساختار این روش، شباهت زیادی به روش قبلی(لود بالانسر) دارد. با این تفاوت که برای هر سرور، یک پایگاه داده قابل خواندن تکثیر می شود. به روز رسانی پایگاه داده(نوشتن)، از طریق سروری که به عنوان Master تعیین شده است، انجام می‌شود و امکان خواندن برای سایر سرورها وجود دارد. بنابراین، با نقص در سرور Master عمل به روز رسانی پایگاه داده، به تأخیر می‌افتد.

بهترین تنظیم سرور

تنظیمات گفته شده در بالا هر کدام مزایا و معایب خاص خودشان را دارند. بطور کلی، در برخی از مدلهای سرور، نیاز به منابع و تجهیزات بیشتری در طرف سرویس گیرنده میباشد که موجب افزایش هزینه ها میشود. از طرفی، زمانی که بخش زیادی از اطلاعات را در طرف سرویس دهنده قرار دهیم، نیاز کمتری به توسعه قطعات سخت افزاری مانند: هارد، سی پی یو و… برای ذخیره و پردازش داده ها داریم و بیشتر این منابع سخت افزاری، در محل سرویس دهنده تأمین میگردد.

بنابراین، در پاسخ به سوال: مناسبترین روش تنظیمات سرور چیست؟ می‌توان به طور خلاصه گفت: انتخاب روشی منحصر به فرد که در تمامی شرایط کاری بهترین باشد، کمی دشوار و شاید هم غیرممکن است، ولی می توان با بهره گیری از راهنمایی های متخصصان در این زمینه و با توجه به شرایط گوناگون محل کار، مناسب ترین و سازگار ترین تنظیم را برای سرور در نظر گرفت.

انواع سرور از نظر تخصیص منابع

حال که با مفهوم عبارت منظور از سرور چیست آشنا شدید اکنون به بررسی کاربرد سرور می پردازیم سرورها جهت ارائه خدمات به کاربران به چند دسته سرور اشتراکی و سرور اختصاصی، تقسیم‌می‌شوند که نحوه تخصیص منابع آن‌ها، متفاوت است.

۱- سرور اشتراکی

بر روی سرور اشتراکی با توجه به نوع کاربردی که دارد تعدادی وب سایت، دیتابیس یا میل دامین تعریف شده‌اند که در لحظه، پاسخگوی درخواست‌های متعددی از کاربران خواهند بود. همانطوریکه از نام یک سرور اشتراکی می‌توان فهمید، منابع آن اعم از پردازنده، پهنای باند، فضای ذخیره‌سازی و… طبق تعاریف مدیر سرور بین کاربران با اشتراک فضای سرور ایجاد می‌شود.

۲- سرور VDS

مقایس بزرگ‌تر با منابع اختصاصی‌تر از یک سرویس اشتراکی است که از طریق “مجازی‌سازها” تقسیم منابع یک سرور اختصاصی میزبان به چند ماشین، صورت می‌پذیرد. با توجه به اختصاصی بودن منابع این ماشین‌ها، تعداد وب‌سایت‌هایی که بر روی سرور میزبان ایجاد می‌شوند از وب سایت‌های سرور اشتراکی کمتر خواهند بود.

۳- سرور اختصاصی

شرکت‌های بزرگ و وب سایت‌های پربازدیدی مانند فروشگاه‌های آنلاین، نیاز به منابعی بیش از یک ماشین مجازی خواهند داشت. کاربران این دسته سرویس‌ها، در پردازنده RAM، فضای دخیره‌سازی اطلاعات، جایگاه قرارگیری در رک و پهنای باند بر روی یک سرور، کاملا اختصاصی میزبانی می‌شوند.

در ایران، سرورهای اختصاصی به دو دسته‌ی عمده سرور اختصاصی ایران و سرور اختصاصی خارج کشور تقسیم می‌شوند. تفاوت این دو مورد عموما محدود به موقعیت جغرافیایی آنها می‌شود که در چه محل و دیتاسنتری، میزبانی می‌شوند.

انواع سرور و کاربرد آنها

با توجه به کاربرد سرورها انواع سرور با کارایی متفاوتی وجود دارد که برخی از آن‌ها به شرح زیر نا‌م‌گذاری شده‌اند:

Web سرور

این نوع سرور در راه‌اندازی وب‌سایت‌ها و hosting کاربرد دارد.

Mail سرور

کاربرد سرور پست الکترونیک برای ارسال و دریافت ایمیل است. با نصب نرم‌افزارهای ایمیل مانند Smartermail ، Postfix و… بر روی سرور می‌توان جهت خدمات ایمیل از آن استفاده کرد.

data server

این نوع پیکربندی اغلب در سازمان‌ها، شرکت‌ها جهت بانک اطلاعاتی مورد استفاده‌ی یک نرم‌افزار یا سرویس، قرار می‌گیرد.

اپلیکیشن سرور

بر روی این سرور، نرم افزار مورد استفاده کاربران سرور نصب می‌گردد و ایشان از طریق کامپیوترهای خود می‌توانند به آن، دسترسی داشته باشند.

File سرور

این نوع سرور، یکی از اساسی‌ترین و ساده‌ترین انواع سرورها، جهت اشتراک فایل است.

DNS سرور

سروری که بر روی آن سرویس و تنظیمات DNS  وب سایت‌ها انجام شده است و وظایف مربوط به Resolve شدن آدرس سرور IP های مربوط به وب سرور، ایمیل سرور و… را در شبکه اینترنت بر عهده دارد.

Game سرور

گیم سرور چیست؟ سرور بازی نوعی از Application Server است. و همانطور که از نامش پیداست، کاربرد سرور گیم فقط برای نصب بازی بر روی سرور است و کاربران متصل به شبکه می‌توانند با برقراری ارتباط با Game سرور از بازی استفاده کنند.

Media سرور

کاربرد سرور مدیا بجهت اشتراک گذاری سرویس های چند رسانه ای تعبیه شده است.

سرور محاسباتی

برخی از شرکت ها یا سازمان ها برای امور خود از محاسبات زیاد و مختلفی استفاده می کنند. این حجم بالا از محاسبات باعث می شود تا برای مدیریت بهتر این محاسبات، لازم باشد تا آن ها یک سرور محاسباتی را اجاره نمایند و کار های مختلف خود را بر روی آن انجام دهند.

proxy server چیست؟

در پاسخ به پروکسی سرور چیست بایستی گفت به عنوان یک رابط بین Server اصلی و Client، اطلاعات را از طرفین گرفته و پس از بررسی، به گیرنده ارسال می‌نماید.

سؤالات متداول

۱. سرور چیست و چه کاربردهایی دارد؟

سرور یک کامپیوتر یا نرم‌افزار تخصصی است که خدمات، منابع یا داده‌ها را به سایر دستگاه‌ها یا کلاینت‌ها در شبکه ارائه می‌دهد. این سیستم، عملکردهایی مانند میزبانی وب‌سایت‌ها، مدیریت پایگاه‌های داده، مدیریت ایمیل و موارد دیگر را ممکن می‌کند. سرورها ستون فقرات دنیای دیجیتال هستند.

۲. انواع سرور چه کاربردی دارند؟

سرورها انواع مختلفی دارند، از جمله وب سرور، سرور پایگاه داده، سرور ایمیل، سرور فایل و غیره. هر نوع هدف خاصی را دنبال می‌کند. به عنوان مثال، وب سرورها میزبان وب‌سایت‌ها هستند، در حالی که سرورهای پایگاه داده ذخیره و بازیابی داده‌ها را مدیریت می‌کنند.

۳. سرور چگونه کار می‌کند؟

سرورها با پردازش و انجام درخواست‌های مشتریان مانند مرورگرهای وب یا کلاینت‌های ایمیل کار می کنند. هنگامی که یک مشتری داده یا سرویسی را درخواست می‌کند، سرور درخواست را پردازش، محتوای مورد نیاز را پیدا یا تولید کرده و آن را برای مشتری ارسال می‌کند. این ارتباط از پروتکل‌های خاصی مانند HTTP برای انواع سرورهای وب پیروی می‌کند.

۴. سرور فیزیکی و سرور مجازی چه تفاوتی دارند؟

سرور فیزیکی یک کامپیوتر قابل لمس با منابع سخت‌افزاری اختصاصی است. در مقابل، یک سرور مجازی روی یک یا چند سرور فیزیکی مشترک کار می‌کند، اما محیط ایزوله خود را دارد. فناوری مجازی سازی به چندین سرور مجازی اجازه می‌دهد تا در یک سرور فیزیکی واحد وجود داشته باشند و استفاده از منابع و کارایی هزینه را بهینه می‌کند.

۵. چطور سرور مناسب را برای نیازهای خود انتخاب کنم؟

انتخاب سرور مناسب شامل در نظر گرفتن عواملی مانند هدف مورد نظر، حجم کاری مورد انتظار، الزامات مقیاس‌پذیری، بودجه، نیازهای عملکرد و موارد دیگر است. بسیار مهم است که نوع سرور و پیکربندی را با مورد خاص خود مطابقت دهید، خواه برای میزبانی وب‌سایت، مدیریت پایگاه داده یا اجرای برنامه‌ها باشد.